Türkiye'de 1980 Sonrasında Vatandaşlık Kavramına Dair Farklı Yaklaşımlar: Sosyo-Ekonomik ve Politik Çerçeveden Bir Analiz

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DUYGU ÇANAKCI

Danışman: Güven Gürkan Öztan

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, politik ve toplumsal alanlarda ayrı ayrı önemli yere sahip vatandaşlık kavramına odaklanmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışma Türkiye'de 1980'li ve 1990'lı yıllarda yayımlanan dergileri analiz etmektedir. Bu çerçevede önemle belirtmek gerekir ki politik, toplumsal ve ekonomik birçok boyutu olduğu göz önünde tutulan vatandaşlığa dair farklı açılardan hem genel bir çerçeve, hem de genel konjonktürü sunmak amaçlanmaktadır. Bu bağlamda 12 Eylül 1980 darbesi Türkiye'nin toplumsal, ekonomik ve politik tarihinin bir kırılma noktasıdır. Bu nedenle, 12 Eylül 1980 darbesi öncesindeki genel konjonktüre vatandaşlık çerçevesinde konuyla ilgili tartışmalara yer verilerek süreci daha iyi anlamak ve anlamlandırabilmek amaçlanmıştır. Bu çalışmada benimsenen temel yöntem, dönem (1980'li ve 1990'lı yıllardaki) dergilerinin analizidir. Bu çalışma tematik bağlamda içerik analizi yapmaktadır. Bu çalışmada, bahsedilen iç ve dış etkenler bağlamında Bilgi ve Hikmet, Birikim, Boğaziçi, Feminist, Kadın ve Aile, Nokta, Sosyalist Feminist Kaktüs, Türkiye Günlüğü, Yazko Somut, Yeni Gündem, Yeni Zemin incelenmiştir. Yazılı basına ve 1980'lerdeki ve 1990'lardaki dergilere yansımış olan demokratikleşme, sivil toplum, çoğulcu toplum, toplumsal cinsiyet, kimlik üzerine tartışmalara vatandaşlık bağlamında bakılmıştır. Tüm tartışmalar, bilhassa modern ulus-devlet içindeki anlamına ve yapısına odaklanarak, vatandaşlık olgusunun toplumsal, ekonomik ve politik olarak eşitsiz bir içeriğe sahip olduğuna işaret etmektedir. Bu bağlamda entelektüel düşüncelerin ve tartışmaların yansıması tarihsel ve toplumsal arka plan doğrultusunda incelenmiştir.