Anonim ortaklıklarda pay rehni
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Hukuk Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RUHSAR SEVİM KÜÇÜKGÖZ EMNİYETLİ
Danışman: EMREHAN İNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Anonim ortaklığın esas veya kayıtlı sermayesinin en küçük parçasını oluşturan ve sahibine pay sahipliği statüsü ile haklar sağlayan ve borçlar yükleyen anonim ortaklık payı üzerinde pay sahibi tarafından üçüncü kişiler lehine rehin hakkı kurulabilir. Pay ortaklığın tescili ile kendiliğinden doğduğu andan itibaren rehin hakkına konu olabilirken, söz konusu rehnin hukuki niteliği, kurulabilmesi için gereken tasarruf işlemleri, kapsamı, pay sahibinin malvarlığı ve yönetim haklarına etkisi ve sonuçları, payın çıplak pay veya TTK'da öngörülen unsurları içeren kıymetli evrak niteliğinde bir pay senedine bağlanmış pay veyahut kaydileştirilerek MKK nezdindeki elektronik ortamda tutulan kaydi pay olmasına göre önemli ölçüde farklılaşmaktadır. Bu farklılar, özünde çıplak payın hak niteliğinin, nama veya hamiline yazılı pay senedinin kıymetli evrak niteliğinin ve kaydileştirilmiş payın ise elektronik ortamda tutulan kaydi bir değer niteliğinin diğer özelliklerine göre öne çıkmasının sonucu olarak ortaya çıkar. Pay üzerinde rehin alan lehine kurulmuş olan rehin, rehin alana payı paraya çevirmeyle sınırlı bir yetki vermekte olduğundan, rehin alanın payı kullanma ve yararlanması söz konusu olmayacaktır. Öte yandan pay sahibinin paya bağlı olarak elde ettiği malvarlığı haklarının bir kısmı payın kullanımı veya paydan yararlanılması niteliğinde değil, payın özüne ilişkin haklardır. Hakkın özüne ilişkin olan söz konusu malvarlığı değerlerinin de payın kendisi ile birlikte taraflarca ayrıca ve açıkça mutabık kalınmamış dahi olsa kendiliğinden rehnin kapsamında kabul edilmesi gerekir. Anonim ortaklığın sermaye ve kurumsal yapısında gerçekleşen sermaye artırımı, sermaye azaltımı, birleşme, bölünme ve tür değişikliği gibi payı ve dolayısıyla pay sahiplerinin ortaklıktaki haklarını etkileyen değişiklikler, pay üzerinde rehin hakkına sahip olan rehin alacaklısının da rehin hakkını ve rehin ile elde etmeyi beklediği menfaatlerini etkilemektedir. Bu çalışmada, rehnin konusu olan pay ve pay üzerindeki rehnin hukuki niteliği, kurulması, kapsamı, hüküm ve sonuçları doktrindeki görüşler çerçevesinde incelenmiş, eşya hukuku ve ortaklıklar hukuku bağlamında uygulamada ortaya çıkan ve çıkabilecek sorunlar ortaya konulmuş ve bunlara de lege lata ve de lege ferenda çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Anonim ortaklıklarda pay rehni, pay rehni, çıplak pay rehni, pay senetlerinin rehni, kaydi pay rehni