Akademik çeviri eğitiminde makine çevirisi kullanımının öğrencilerin çeviri edinci açısından değerlendirilmesine ilişkin bir uygulama
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, ÇEVİRİBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SÜHEYLA KORKMAZ
Danışman: Tuba Ayık Akça
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Akademik çeviri eğitiminde makine çevirisi (MÇ) kullanımı ile çeviri edincinin gelişimi arasında herhangi bir ilişki olup olmadığının incelenmesi amacıyla hazırlanan bu tez çalışması, lisans düzeyinde çeviri eğitimi alan bir grup ikinci sınıf öğrencisi üzerinde yapılan deneysel araştırmaya dayanmaktadır. Çalışmanın ilk iki bölümünde, araştırmanın alt yapısını oluşturan çeviri alt edinçleri ve MÇ hakkında teorik bilgiler verilmiş ve konuyla ilgili daha önce yapılan çalışmalara değinilmiştir. Son bölümünde ise uygulama kısmına yer verilmiştir. İki oturumda gerçekleştirilen söz konusu uygulamanın ilk oturumunda, bir grup öğrenci MÇ kullanarak, diğeri ise kullanmaksızın bilgisayar ortamında çeviri yapmış ve ardından kendilerine link üzerinden iletilen açık uçlu soruları yanıtlamaları istenmiştir. Söz konusu sorularla, öğrencilerin çeşitli çeviri alt edinçleriyle ilgili eğilimleri değerlendirilmeye çalışılmıştır. İkinci oturumda taraflar ve kaynak metin değiştirilerek aynı uygulama tekrarlanmıştır. Uygulamanın sonunda, öğrencilerin sorulara verdikleri yanıtlar betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Analizde, metin edinci, stratejik edinç, konu edinci, dil edinci, kültür edinci, çeviri sorunları çözme edinci ve araştırma edinci gibi alt edinçler değerlendirilmiştir. Söz konusu değerlendirme sonucunda, çeviri eğitiminde MÇ kullanımının, öğrencilerin stratejik edinç, sorun çözme edinci ve araştırma edincinin gelişimini etkileyebileceği gözlenmiştir. Bununla birlikte, belirtilen diğer edinç türleri ile makine çevirisi arasında ilişki gözlenmemiştir. Böylelikle, "Çeviri eğitiminde makine çevirisi kullanımı, öğrencilerin çeviri edinci kazanma sürecini etkileyebilir." hipotezinin, stratejik edinç, sorun çözme edinci ve araştırma edinci açısından doğrulandığı söylenebilir.