Küçük Asya'nın Güneyindeki Helios Kültleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Emre Erten
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ahmet Vedat ÇELGİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada Anadolu'nun güneyinde yer alan Kilikia, Lykia, Pamphylia vePisidia bölgelerine dağılmış durumdaki güneş tanrısı Helios'a ait kültlerin veya butanrıya ait çeşitli münferit dinsel uygulamaların tespit edilebilmesine, bunlarınbölgedeki diğer kültler karşısındaki durumunun anlaşılmasına ve konuyla ilgilikronolojik bir düzenleme yapılabilmesine yönelik ipuçlarının değerlendirilmesi veböylelikle Helios'un söz konusu bölgeler için ifade ettiği anlamın ortayakonulabilmesi hedeflenmektedir. Bu amaçla antik dönem kültlerinin anlaşılmasındabüyük önem taşıyan antik yazarların yanı sıra yazıtlar, sikkeler, diğer arkeolojikbuluntular ele alınmaya çalışılmıştır. Kilikia, Lykia, Pamphylia ve Pisidiabölgelerindeki Helios tapınımına ait izlerin tespit edilebilmesi yönelik olaraközellikle yazıtların, sikkelerin ve diğer arkeolojik buluntuların bugüne kadar birarada değerlendirildiği detaylı bir çalışmanın mevcut olmaması nedeniyleçalışmamızda bu alandaki boşluğun doldurulması amaçlanmaktadır.Helios hakkında bilgi veren yazıtların tespit edilebilmesi amacıyla bu konuylailgili önemli yazıt corpus'ları ve süreli yayınlar gözden geçirilmiştir. Bunlarınbaşında ise CIG (Corpus Inscriptionum Graecarum), ETAM (Ergänzungsbände zuden Tituli Asiae Minoris), IG (Inscriptiones Graecae), Anadolu kentlerindebulunmuş olan yazıtları kentlere göre bir araya getiren IK (Inschriften GriechischerStädte aus Kleinasien), MAMA (Monumenta Asiae Minoris Antiqua), SEG(Supplementum Epigraphicum Graecum), TAM (Tituli Asiae Minoris) gibicorpus'lar ile AE (L'année épigraphique), BE (Bulletin Épigraphique), BCH(Bulletin de Correspondance Hellénique), Chiron (Mitteilungen der Kommission füralte Geschichte und Epigraphic des Deutschen Archäologischen Instituts), EAiv(Epigraphica Anatolica) ve ZPE (Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik) gibisüreli yayınlar gelmektedir.Sikkeler üzerindeki Helios betimlemeleri ile ilgili olarak da sikke kataloglarıve konuyla ilgili diğer yayınlar incelenmiştir. Bunların başında BMC (A Catalogueof the Greek Coins in the British Museum) ve SNG (Sylloge NummorumGraecorum) adlı katalogların yanı sıra JNG (Jahrbuch für Numismatik undGeldgeschichte), NumChron (The Numismatic Chronicle and Journal of theNumismatic Society) başta gelmektedir.Arkeolojik buluntuların tespit edilebilmesi için ise AA (ArchäologischerAnzeiger), Adalya (Suna-İnan Kıraç Akdeniz Medeniyetleri Araştırma EnstitüsüYıllığı), AJA (American Journal of Archaeology), AnadAraş (AnadoluAraştırmaları. Jahrbuch für kleinasiatische Forschung), Anadolu/Anatolia (AnkaraÜniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Arkeoloji Bölümü Dergisi), AnatSt(Anatolian Studies. Journal of the British Institute of Archaeology at Ankara),Belleten (Türk Tarih Kurumu Basımevi), AST (Araştırma Sonuçları Toplantısı),Gephyra (Zeitschrift für Geschichte und Kultur der Antike auf dem Gebiet derheutigen Türkei), IstMitt (Istanbuler Mitteilungen), JHS (Journal of HellenicStudies), KST (Kazı Sonuçları Toplantısı), LIMC (Lexicon IconographicumMythologiae Classicae), Olba (Mersin Üniversitesi Kilikia Arkeolojisini AraştırmaMerkezi (KAAM) Yayınları) gibi yayınlar yol gösterici olmuştur.Anadolu'nun güneyindeki Kilikia, Lykia, Pamphylia ve Pisidia bölgelerinegeçmeden önce Helios ile ilgili genel bilgiler verilmiş, ardından söz konusu dörtbölge alfabetik olarak yukarıda görüldüğü gibi sıralanmış, elde edilen bulgular öncebölgelere ardından da bu bölgelerdeki kentlere göre gruplanarak söz konusukentlerdeki Helios tapınımına ilişkin ipuçları yazıtlar, sikkeler ve diğer arkeolojikbuluntular şeklinde üç alt başlık halinde incelenmiştir.