Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ALPARSLAN GÜZEY
Danışman: Mehmet Hakan Satman
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez kapsamında, acil durum lojistiğinde İnsansız Hava Araçları (İHA) ve İnsansız Kara Araçlarının (İKA) görev planlamasının optimizasyonu kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmanın amacı, afet bölgelerinde acil ihtiyaç malzemelerinin teslimatında yenilikçi rotalama stratejileri ile verimliliği, hızı ve güvenilirliği artırmaktır. Afetler ile etkin bir mücadele, lojistik operasyonların verimliliğine büyük ölçüde bağımlıdır. Geleneksel yöntemler, erişim sorunları ve afet ortamlarının öngörülemezliği nedeniyle genellikle yetersiz kalmaktadır. Bu tez, İHA ve İKA'ların esneklik ve verimlilik sunduğu alternatif çözümler olarak değerlendirilmesini önermektedir. Araştırma, acil durum senaryolarında İHA ve İKA'ların optimize edilmiş rotalamasına yönelik hesaplama modelleri geliştirmekte ve doğrulamaktadır. Tez kapsamında iki ana uygulama incelenmiştir: dinamik enerji ve maliyet etkin çoklu İHA sistemlerinin rotalanması ve acil durum lojistiği için hibrit İHA/İKA modelleri. Çalışmanın ana hedefleri, acil durum lojistiğinde İHA ve İKA ile ortak görev planlamanın zorluklarını ve fırsatlarını daha iyi anlamak, afet müdahalesi senaryolarında otonom araç rotalaması ve koordinasyonunu optimize etmek ve bu modellerin etkinliğini deneysel olarak doğrulamaktır. Tez, Yöneylem Araştırması, Bilgisayar Bilimi ve Acil Durum Yönetimi prensiplerini birleştiren çok disiplinli bir yaklaşım kullanmaktadır. Problemin tanımlanması ve modellenmesi, algoritma geliştirme, simülasyon ve doğrulama adımlarını içermektedir. Araştırma kapsamında, enerji verimliliğini maksimize eden ve operasyonel maliyetleri minimize eden ileri algoritmalar geliştirilmiştir. Araştırma kapsamında, İHA ve İKA'lar için yenilikçi rotalama stratejileri geliştirilmiş olup afet lojistiği alanına yönelik katkı sağlaması amaçlanmıştır. Bu araştırma, acil malzeme teslimatlarının optimizasyonuna yönelik değerli bilgiler ve pratik çözümler sunmakta, acil müdahale etkinliğini artırmaktadır. Gelecekte ilgili alanda yapılacak çalışmalarda çevresel faktörlerin İHA enerji tüketimi üzerindeki etkilerinin ve yenilenebilir enerji kaynaklarının fizibilitesinin araştırılması önerilmektedir.