Ahmet Cevdet Paşa ve Tercüme-i Şerife


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: EMİNE ARMAĞAN

Danışman: Necmettin Gökkır

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Osmanlı'da Tanzimat'ın ilanının ardından başlatılan reform süreci pek çok alanı olduğu gibi ilmi çalışmaları da etkilemiştir. Kur'ân ve tefsir ilimlerinde geleneksel yöntemlerin devam etmesinin yanı sıra ilk Türkçe Kur'ân tercümesinin basımı gibi icraatlar yeni tercümelerin yazılmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada dönemin önemli şahsiyetlerinden Ahmet Cevdet Paşa'nın tercüme ve tefsir faaliyetleri araştırılarak Tercüme-i Şerife isimli eserin Cevdet Paşa'ya ait olduğunun ispatı yapılmaktadır. İlim dünyasının haberdar olmadığı bu eserin tanıtımı yapılarak tefsir ilmi bakımından özellikleri incelenmektedir. Çalışmada tarihsel ve tanımlayıcı bir yöntemle birlikte eserin tespitinde mukayese metodu takip edilmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmanın ilk bölümünde Ahmet Cevdet Paşa'nın hayatı ve eserleri özlü bir biçimde anlatılarak tefsir ilmine konu olan çalışmaları ayrıca değerlendirilmiştir. İkinci bölümde Tercüme-i Şerife isimli eserin Ahmet Cevdet Paşa'ya nispeti elde edilen veriler doğrultusunda değerlendirilmektedir. Eserin şekil, muhteva, kaynak, dil özellikleri, tefsir metodu ve ulûmu'l-Kur'ân'a ilişkin hususiyetleri incelenmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde Tercüme-i Şerife'nin transkripsiyonu yapılarak Osmanlıca metni ve müellif nüshasıyla birlikte aktarılmaktadır. Araştırmamızın sonunda Tercüme-i Şerife adlı Kur'ân tercüme ve tefsiri üzerinde yapılan değerlendirmeler doğrultusunda eserin Ahmet Cevdet Paşa'ya ait olduğu ispatlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Osmanlı, Tercüme-i Şerife, Cevdet Paşa, Tefsir.