Astragalus Türlerinde Doku Kültürü Çalışmaları


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2002

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Neslihan Turgut

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Şule ARI

Özet:

ÖZET Astragalus Türlerinde Doku Kültürü Çalışmaları Bitki doku kültürü yöntemleri kullanılarak bitkilerin standart şekilde, bol miktarda ve sürekli olarak üretilebilmeleri, yeni ya da geliştirilmiş bitkilerin ve bitkisel ürünlerin eldesi ile ekolojik önemi olan bitkilerin yetiştirilmesi gibi bitki biyoteknolojisi uygulamalarında çok önemli bir yer tutmaktadır. Bu tez kapsamında, içerdiği sekonder metabolitler nedeniyle tıbbi önemi olan Astragalus türlerinin ülkemizde yetişen cinslerinden A. maximus ve endemik A. chrysochlorus 'da klonal çoğaltıma yönelik doku kültürü sistemlerinin kurulması amaçlandı. A. maximus'da. ilk kez aksular tomurcuk kökenli klonal çoğaltan başarıldı. Klonal çoğaltım gövdelerin 0.5 mg/1 ZR içeren MS (Murashige ve Skoog) besiyerinde kültürlenmesi ile elde edildi. Çoğaltılmış gövdeler daha sonra MS tuzlarını Vt. ve sukrozu % 1.5 oranlarında içeren besiyerinde köklendirildi. A. maximus' da kallus oluşumu ve dolaylı somatik embriyogenez yolu ile somatik embriyo oluşumu MS + 0.5 mg/1 2,4-D besiyerinde elde edildi. A. chrysochlorus un dolaylı somatik embriyogenez yolu ile bitki rejenerasyonu sürecinde, somatik embriyo verebilme potansiyelini 1.5 yıl koruyabilen Ac-Nl embriyogenik kallus hattının kültürlenmesi için uygun olan besiyerinin 0.5 mg/1 2,4-D içeren MS besiyeri olduğu belirlendi. Ac-Nl kallus hattından somatik embriyogenez yolu ile gövde rejenerasyonu, 0.5 mg/1 IAA içeren sıvı MS besiyerinde gerçekleştirildi. Gövde sayısı MS temel tuzlarını Vı ve sukrozu % 3.0 oranlarında içeren sıvı besiyerinde artırıldı. Bu koşullarda elde edilen toplam 71 gövdecikten 29'u MS temel tuzlarını l/ı ve sukrozu % 1.5 oranlarında içeren besiyerinde köklendirildi. Dolaylı somatik embriyogenez yolu ile bitki rejenerasyonunun tekrarlanabilmesi Ac-Nl 'in niteliklerini taşıyan Ac-N2 hattının elde edilmesiyle başarıldı. Ac-N2 kallus hattı somatik embriyo kökenli bitkilerin 1.0 mg/1 ZR ve 0.4 mg/1 NAA içeren MS besiyerinde kültürlenmeleriyle elde edildi. Ac-N2 kallus hattı, Ac-Nl gibi embriyogenik özelliğini 0.5 mg/1 2,4-D içeren MS besiyerinde 1 yıl sürdürdü. Ac-Nl için belirtilen dolaylı somatik embriyogenez yolu ile bitki rejenerasyonu koşullarının Ac-N2 için de geçerli olduğu belirlendi. Ac-N2 kallus hattı kökenli somatik embriyoların genetik kararlılığının DNA miktarı açısından belirlenmesi amacıyla yapılan "Flow Cytometry" analizi sonucunda bu somatik embriyoların % 81 oranında diploid oldukları belirlendi. Bu çalışmadan elde edilen bulgular, yüksek genetik kararlılık gösteren dolaylı somatik embriyogenezin endemik ve tıbbi bitkilerin hızlı bir şekilde üretiminde kullanılabileceğini gösterir niteliktedir. V11