Hazar Bölgesi ve Azerbaycan: Enerji Kaynakları ve Sorunlar
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2002
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Gadir BAYRAMOV
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nazmiye ÖZGÜÇ
Özet:öz Tezimizde, başta Azerbaycan olmakla Hazar bölgesinin enerji kaynaklan ve sorunları ele alınmıştır. Hazar bölgesinin dünyayı ilgilendiren enerji kaynakları arasında; petrol ve doğal gaz ön sırada yer almaktadır. Tezimizde bölgenin enerji kaynaklarının geçmişi ve bugünkü durumu incelenmiş ve söz konusu kaynakların geleceği ile ilgili tahminler yapılmaya çalışılmıştır. Hazar'a kıyısı olan beş devletin (Azerbaycan, Rusya, Kazakistan, Türkmenistan ve İran) yanısıra bölgenin petrol ve doğal gazının dünya pazarına çıkarılmasında kilit ülkeler konumunda olan Gürcistan ve Türkiye'nin transit ülkeler olarak önemi, bölgede enerji meseleleri ile kararların alınmasında önemli role sahip olan ABD'nin Hazar politikası ele alınmıştır. Hazar bölgesine yakın yer almakta olup, Orta Asya Cumhuriyetleri ile sıkı ilişkilere sahip Özbekistan'ın enerji durumuna kısaca değinilmiştir. Hazar bölgesi ülkelerinin petrol faaliyetlerinde ekonomik faktörler kadar önemli role sahip politik faktörlerin etkileri ele alınmış, bölgenin enerji kaynaklarının kullanılması için problem oluşturan Hazar'ın statüsü ve bölgesel istikrarsızlıkların petrol ve doğal gaz faaliyetlerine etkisi, bölgenin enerji kaynaklarının ihracatı ile ilgili problemler ele alınmıştır. Tezin yapımında geleneksel coğrafi yöntemler, mukayeseli analiz, istatistik metotlar kullanılmıştır. Tezimizde Hazar enerji kaynaklarının aktif işletilmesi ile dünya petrol ve doğal gaz coğrafyasında yeni dengelerin oluşacağı kanısına varılmış, bölge enerji kaynaklarının kullanılmasında bölge ülkelerinin ortak işbirliğinin gerekliliği vurgulanmış, bölgesel istikrarsızlık, Hazar'ın statüsü ve ekolojik problemlerin bölge ülkelerinin ortak katkısı ile çözülebileceği, enerji kaynaklarının etkin kullanımının bölgeye istikrar getireceği ve bölgenin yeni bağımsızlık kazanmış bulunan ülkelerin dünya ekonomisine entegre olmasında etkin rol oynayacağı ve bağımsızlıklarını, pekiştiren bir faktör olacağı sonucuna varılmıştır. m