1923-1933 YILLARI ARASINDA İLKOKULLARDA OKUTULAN DİN DERSİ KİTAPLARINDA EĞİTİM-SİYASET İLİŞKİSİ (CUMHURİYET ÇOCUĞUNUN DİN DERSLERİ 3-4-5 ÖRNEĞİ)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi, Felsefe ve Din Bilimleri Bölüm, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mustafa Adak
Danışman: Mustafa İsmail Bağdatlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Eğitim, toplumsal alanı kurgulama, düzenleme ve denetleme gücü sebebiyle siyasi iktidarlar tarafından işlevsel bir araç olarak kullanılmıştır. Eğitimin bu alandaki gücünün farkında olan Cumhuriyet'in kurucu kadrosu eğitime büyük önem vermiştir. Cumhuriyet rejimini ve hayata geçirilen köklü değişiklikleri meşrulaştırmak, sürekliliğini sağlamak ve Cumhuriyet Türkiyesi'nin ideal yurttaşlarını yetiştirmek için eğitimi ideolojileri doğrultusunda kurgulamışlardır. Bu amaçla Cumhuriyet'in ilk yıllarında müfredat programları ve ders kitapları alanında önemli düzenlemeler gerçekleştirmişlerdir. Müfredat programları ve ders kitaplarını Cumhuriyetçi eğitim felsefeleri doğrultusunda şekillendirmişlerdir. Bu dönemde hazırlanan müfredat programları ve ders kitaplarında siyasi iktidarın ideolojik yapısının izlerini gözlemlemek mümkündür. Din dersleri, siyasi iktidarın ideolojik müdahalesinin belirgin şekilde görülebildiği derslerdendir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında Cumhuriyet'in kurucu kadrosunun din anlayışının benimsetilmesi, inkılaplar karşısındaki dini muhalefetin bertaraf edilmesi ve gerçekleştirilmek istenen topyekün değişimin mümkün kılınabilmesi için din dersleri araçsallaştırılmıştır. Bu dönemde ilkokullarda okutulan din dersi kitaplarında yer alan söylemlerle Cumhuriyet'in kurucularının eylem ve söylemleri arasında büyük oranda benzerlik bulunmaktadır. Çalışmanın konusunu, Cumhuriyet'in ilk yıllarında eğitim-siyaset ilişkisi oluşturmaktadır. Cumhuriyet'in resmi ideolojisinin eğitim üzerindeki yansımaları, Muallim Abdülbaki'nin "Cumhuriyet Çocuğunun Din Dersleri" adlı ilkokul din dersi kitapları örneği üzerinden incelenmektedir. Nitel araştırma yöntemiyle yürütülen çalışmada, metinsel söylem analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışmanın kapsamı, dönem olarak 1923-1933 yıllarıyla; eğitim kademesi olarak ilkokulla; ders olarak din dersleriyle; ders kitabı olarak Muallim Abdülbaki'nin "Cumhuriyet Çocuğunun Din Dersleri" adlı kitaplarıyla sınırlandırılmıştır.