Sosyal politika kurumu olarak Karz-ı Hasen: Sosyal bankacılık modeli önerisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Cengizhan SALİH

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Faruk TAŞCI

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tarihin en tartışmalı meselelerinden birisi hiç şüphesiz faiz kavramı olmuştur. Ve hala bu tartışmalar tüm canlılığını sürdürmektedir. Özellikle son iki yüz yıldır, ekonomik modernizasyonun sağladığı bir dizi faydanın yanında, getirdiği birtakım sıkıntılar da söz konusudur ki, bu problemlerin merkezini faiz olgusu tutmaktadır. Gerçekten faize dayanan kredi sistemi, bugün pek çok ekonomik ve sosyal sorunun baş aktörü olarak ifade edilmektedir. Bu sorunların ekonomik cenahında, gelir dağılımı adaletsizliği ve yoksulluk, üretimin azalması, iktisadî durgunluk ve işsizlik gibi sıkıntılar ifade edilebilir. Yine sosyal ayrışma ve zıtlaşma, azınlığın söz sahibi olması, yardımlaşma ve dayanışmanın zedelenmesi, tembelliğe ve hazırcılığa sebep olması, stres ve karamsarlığa sebep olması, faizin veya faize dayanan kredi sisteminin meydana getirdiği sosyo-psikolojik problemler arasında sayılabilir. Buna karşın moral/ahlakî değerlere de hizmet edecek, en azından bu açıdan problemlerin ortaya çıkmasını önleyecek, iktisaden de toplumsal kalkınmayı hedeflerken, bireylerin de elini güçlendirecek bir kredi sistemi düşünülebilir. İşte böyle bir bankacılık/kredi sistemini ifade eden "sosyal bankacılık" modeli, faiz enstrümanı yerine "karz-ı hasen"i; yani borcu faiziyle değil, mislîyle geri almayı hedeflemektedir. Bu hususta kâr-zarar analizi yapılırken, mesele daha geniş bir perspektiften ele alınmalı ve doğrudan kâr-zarar hesaplamalarının yanında, dolaylı olarak da kâr-zarar hesapları yapılmalıdır. Binaenaleyh büyük resme bakılınca, kendi kendini besleyen ve geliştiren bir sistemin ortaya çıktığı ve topyekûn kalkınmaya hizmet eden bir yapının teşkil olunabileceği görülecektir.