Sinemasal mekanlarda duygusal tasarım bağlamında renk kullanımının auteur yönetmen filmleri üzerinden incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İÇ MİMARLIK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BÜŞRA ZEYNEP DALBAY
Danışman: Hatice Umut Tuğlu Karslı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yönetmenler filmleri için yazdıkları senaryolarda seyircilerin hissetmelerini istedikleri duygulara yönelik özgün sinemasal mekanlar tasarlamaktadırlar. İzleyicilerin filmi iki boyutlu bir ekrandan izlemesine rağmen filmle özdeşleşmelerini sağlamakta duygusal tasarım bağlamında oluşturulmuş sinemasal mekanlar büyük değer taşımaktadır. Özellikle bireysel kimliği ile farklı bir sinema anlatı dili oluşturma çabasında olan auteur yönetmenler, seyirciye filmdeki mekanlarla bütünleşme duygusunu da hissettirerek kalıcı bir etki oluşturabilme amacına odaklanmaktadırlar. Sinemasal mekan tasarımının önemi de tam bu noktada ortaya çıkmaktadır. Bu yönetmenlerin filmlerindeki mekan tasarımları, yönetmenlerin aktarmak istedikleri duyguları yansıtabilmesinde çok önemli bir role sahiptir. Duygusal tasarım da bu rolün en kritik bileşenidir. İyi bir filmi izlerken tüm duyu organları ile filmde bulunan mekanlarda yaşanan olayların içine dahil olunur. Bu durumda oluşan sanki filmin içerisindeymiş gibi hissetmek olarak tanımlanan Einfühlung duygusu da seyircinin filmde aktarılmak istenen duyguyu algılamasında büyük önem taşımaktadır. Sinemasal mekan tasarımıyla duygu aktarımında en öne çıkan da görsel algı öğeleridir. Bu öğelerden biri olan renk, sinemasal mekanlarla yaratılmak istenen duygusal bütünleşme için kritik bir öneme sahiptir. İç mekan tasarımında çoğunlukla kullanıcıların (tüketicilerin) hissetmek istedikleri duygular üzerinden ilerlenirken, sinemasal mekan tasarımında ise yönetmenin izleyiciye (tüketiciye) hissettirmek istediği duygular bağlamında tasarımlar yapılır. Tezin amacı, auteur yönetmenlerin filmlerindeki sinemasal mekanların tasarımında duygu aktarımı ve renk kullanımı bağlamında karşılaştırmalar yaparak, duygu aktarımında renk öğesinin kullanım biçimlerinin tartışılmasıdır. Tezin ilk bölümlerinde mekan algısı ve duygusal tasarım kavramları ile ilgili kapsamlı bir literatür taraması gerçekleştirilmiş; sinemasal mekanlar ve Auteur yönetmenlerin sinemasal mekan üretim süreci incelenmiştir. Sinemasal mekanlarda duygusal tasarım bağlamında renk kullanımı araştırmasına alt yapı teşkil edecek değişkenlerin belirlenmesi amacıyla, sinemasal mekanlarda duygusal tasarım öğelerinden biri olarak renk kavramı, sinema ve renk teorisi ile filmlerdeki renk paletleri incelenerek tanımlanmıştır. Son bölümde, sinemasal mekanlarda duygusal tasarım bağlamında renk kullanımı araştırması yer almaktadır. Araştırmada sekiz farklı auteur yönetmenin sekiz filminde sinemasal mekanlarda kullanılan çeşitli renkler, aktardıkları duygular açısından göstergebilim yöntemi ile incelenmiştir. Renklerin filmlerde kullanımı, sahnelerden alınan örnek görüntü/karelerle aktarılmakta; gösteren ve gösterilen arasındaki ilişki saptanarak sahnelerde yer alan renkler duygusal tasarım bağlamında analiz edilmiştir. Araştırmanın pratik sonucu olarak, iç mimarlar, prodüksiyon tasarımcıları ve yönetmenler gibi farklı meslek gruplarını ortak noktada buluşturan mekan tasarımı ve renk kavramının, sinema sektöründe duygusal tasarım bağlamında kullanım biçimleri ortaya koyulmuştur.