Sivil havacılık işletmelerinde beşerî faktörler perspektifinden uçuş ekibi kaynak yönetimi: Sivil havacılık işletmeleri pilotlarının kişilik yapıları ile uçuş ekibi kaynak yönetimi tutumları arasındaki ilişki
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hakkı Aktaş
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Erdal TEKARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez çalışması kapsamında, ilk bölümde dünyada ve Türkiye'de sivil havacılık sektörünün mevcut durumu açıklanmış, sektörde ulusal ve uluslararası büyüme oranları verilmiş ve meydana gelmiş olan uçak kazalarının nedensel istatistikî analizleri karşılaştırılmıştır. Uçak kazalarının en önemli nedenleri arasında, ilk sırada insan faktörleri ve ilişkili nedenlerin yer alması ile bu bölümün sonunda, insan faktörleri ve ergonomi kavramları ile sivil havacılık endüstrisindeki uygulamaları açıklanmıştır. İkinci bölümde, uçuş ekibi kaynak yönetimi yaklaşımı, uçuş ekibi kaynak yönetimine yönelik tutumlar (iletişim, koordinasyon ve ekip çalışmasına yönelik tutumlar; kokpit yönetimine yönelik tutumlar; stres, yorgunluk ve acil koşullarda performansa yönelik tutumlar) ve uçuş ekibi kaynak yönetimi eğitimlerinin gelişim ve değişim süreci ile uçuş ekibi performans modeli sunulmuştur. Üçüncü bölümde, kişilik ve kişilik kuramları, beş büyük faktör kişilik yaklaşımı, kişilik ile uçuş ekibi kaynak yönetimi ve uçuş ekibi performansı arasındaki ilişki açıklanmıştır. Son bölümde, Türkiye'de bir sivil havacılık işletmesinde görev yapan 340 pilotun katılımıyla, pilotların uçuş ekibi kaynak yönetimine yönelik tutumları ve kişilik yapıları ilişkisini belirlemek üzere yapılan bir araştırma ile 145 ikinci pilotun katılımıyla gerçek uçuş şartlarında gözlem yoluyla değerlendirilen uçuş performanslarının analizleri yer almaktadır. Verilerin analizinde; tanımlayıcı istatistikler, korelâsyon, regresyon, ANOVA ve Scheffe testleri kullanılmıştır. Sonuçlara göre; pilotların uçuş ekibi kaynak yönetimine ilişkin tutumları ve beş büyük kişilik faktörü boyutları arasında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir. Pilotların meslekî kökenlerine, yaşlarına, akademik ve pilotaj eğitim durumlarına, eğitim kaynaklarına, uçak tiplerine ve uçuş tecrübelerine göre istatistikî olarak anlamlı farklılıklar olduğu tespit edilmiştir. İkinci pilotların uçuş performans değerlendirmelerine göre; iletişim, koordinasyon ve ekip çalışması ile stres, yorgunluk ve zor koşullar altında bireysel performanslarına ilişkin davranışlarının pilotların genel uçuş performansları üzerinde anlamlı etkilerinin olduğu saptanmıştır. Pilotların gözlemlenen belirleyici davranışları ve genel uçuş performans düzeyleri ile tanışıklıkları arasında istatistikî olarak anlamlı ilişki saptanmıştır.