İstanbul Kumullarındaki Bazı Bitkilerin Tohumlarının Yağ Asidi ve Amino Asit Bileşimlerinin Araştırılması


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2018

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Samet TAÇ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Tamer ÖZCAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Kumullar, doğada görülen en dinamik yapılardan olup değişime açık özellikleriyle dikkat çekmektedirler. Jeomorfolojik ve ekolojik özelliklerinin yanı sıra sürekli değişim gösteren yapılarıyla önemli bir gen merkezi olarak kabul edilmektedirler. Diğer ekosistemlere nazaran daha savunmasız ve tehdide açık olarak kabul edebileceğimiz kumul ekosistemler zengin tür çeşitliliğine sahiptir. Ülkemizde bulunan ve içerdiği bitki çeşitliliği bakımından önemli potansiyele sahip olan kumul alanlar arasında, tez çalışmasında araştırılan İstanbul kumulları, önemli bir yere sahiptir. Yapılan bu çalışmayla son yıllarda oldukça tahribata uğramış İstanbul kumullarında bulunan, bazı bitki türlerinin morfolojik ve biyokimyasal özellikleri incelenmiştir. Toplanan bitkilerin tohumlarından ve toprak üstü sürgünlerinden numuneler alınarak söz konusu materyallerde yağ asidi ve amino asit bileşimleri araştırılmıştır. Biyokimyasal araştırmalar neticesinde ortaya çıkarılan sonuçların, çalışılan taksonların kemotaksonomisine katkı sağlaması düşünülmektedir. Ayrıca yapılan bu çalışma, kumul alanlarda yaşayan bitkilerden elde edilebilecek endüstriyel ürün potansiyelini ortaya koyması açısından da önem arz etmektedir. Euphorbia paralias ve Diplotaxis tenuifolia türlerinde yüksek oranda α-linolenik asit tespit edilmesi, Ecballium elaterium türünün içerdiği yüksek punisik asit içeriği önemli veriler olarak karşımıza çıkmaktadır. Xanthium strumarium, Diplotaxis tenuifolia, Ecballium elaterium, Pancratium maritimum, Eryngium maritimum türlerinin önemli amino asitleri yüksek konsantrasyonlarda içermeleri de kullanım potansiyellerinin keşfi açısından önem arz etmektedir. Mevcut çalışma sonucunda elde edilen veriler, özellikle yağ asidi ve amino asit içerikleri bakımından zengin olan bu bitkilerin gıda, sağlık, tarım gibi birçok alanda kullanılarak verim elde edilebileceğini göstermektedir. Genellikle yakın tarihli olan ve özellikle kumul alanların floristik anlamda araştırılmasına dayanan çalışmalardan farklı olarak, kumul bitkilerin biyokimyasal içerikleri üzerinden değerlendirildiği bu çalışmadan elde edilen verilerle kumul bitkilerini konu alan yeni uygulama ve üretim çalışmaları yapılabilecek, mevcut çalışma bu alandaki yeni çalışmalar için referans oluşturacaktır.