İdeolojik ve sosyoekonomik bir analiz çerçevesinde 9 Mart 1971 askeri darbe girişimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: İBRAHİM ERSAN BENGİSU
Danışman: Güven Gürkan Öztan
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Türkiye siyasi tarihi bir anlamda ordunun sivil siyaset üzerindeki etkisi ve müdahalelerinin tarihidir. Bu durum modern dönem Osmanlı'dan itibaren ordunun modernleşme çabamızın baş aktörü olması ve sonra bunu kurtarıcı-kurucu rolü ile birleştirerek Cumhuriyet dönemine de aktarması nedeni ile sık sık sivil siyasete müdahalesi şeklinde tezahür etmektedir. Bu müdahaleler iki kez doğrudan idareye el koymak şeklinde gerçekleştiği gibi, muhtıra gibi metodlarla da demokratik hayatı kesintiye uğratmaktadır, bunların haricinde gerçekleştirilmeye çalışılan, ancak sonuca ulaşmamış girişimler de mevcuttur. Çalışmamızın odak noktasını teşkil eden 9 Mart 1971 Darbe girişimi de bunlar içinde yer alır. Ordunun sivil siyasete müdahalesi en temel anlamda siyaset bilimi literatürü içerisinde sivil-asker ilişkileri bağlamında incelenmektedir, Bu tez çalışmasında hem dünyada hem Türkiye'de sivil-asker ilişkileri literatürü hakkında üretilmiş eserler ve görüşler incelenmiş, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e tarihsel bir bakışla askeri müdahaleler aktarılmıştır. 9 Mart 1971 girişimini hazırlayan faktörlerin genel bir algısını yaratmak adına Uluslararası konjonktür ve 1960'lar Türkiye'sinin genel siyasi yapısı anlatılmış, 9 Mart girişiminin ideolojik alt yapısını oluşturan temel tezler , bu tezlerin Türkiye'de uygulanma pratiğini geliştiren hareketler ve darbe girişimi içindeki fiili aktörler olan örgütlenmeler incelenmiştir. Çalışmamızın amacı 9 Mart 1971 darbe girişiminin politik ve sosyoekonomik analizini yapmak bunu yaparken de bu girişimin bize göre kendinden önceki ve sonraki müdahalelerden "ayrıksı" olma nedenlerini ortaya koymak ve literatürde genel olarak çeşitli çalışmaların içerisinde bir alt bölüm olarak incelenmeye çalışılmış bu konu hakkında detaylı bir çalışma yapmaktır.