Akrilamidin Leydig hücrelerinde oluşturduğu toksisiteye luteolinin in vitro etkileri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Ertan ÇALMAZ
Danışman: Yasemin Aydın
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Isı kaynaklı gıda kontaminantlarından biri olan akrilamid beyaz, kokusuz ve kristal bir bileşiktir. Akrilamid, karbonhidrat bakımından zengin gıdalarda kızartma, fırınlama, kavurma gibi 120°C ve üzeri sıcaklıklarda meydana gelen Maillard reaksiyonu sonucu oluşur. Ayrıca akrilamid endüstriyel olarak kağıt üretimi, boya sentezi, atık su arıtımı gibi alanlarda da yaygın olarak kullanılmaktadır. Dünyada patates kızartması, patates cipsi, ekmek, kahve, bisküvi, hamur işleri gibi akrilamid içeren gıdaların sıklıkla tüketilmesi nedeniyle akrilamid maruziyeti kaçınılmazdır. Son yıllarda akrilamidin sağlık üzerindeki potansiyel etkilerini inceleyen çalışmaların sayısında artış görülmektedir. Bu çalışmalar sonucunda akrilamide maruz kalmanın nörotoksisite, hepatotoksisite ve genotoksisiteye neden olduğu ve ayrıca üreme sistemini olumsuz etkilediği gösterilmiştir. Gıdaların işlenmesi sırasında oluşan akrilamidin zararlı etkilerini ortadan kaldırmak için antioksidan kapasitesi yüksek besinlerin kullanılması tercih edilmektedir. Antioksidanlar, hücrelerde toksik maddelerden kaynaklanan oksidatif stresi, sitotoksisiteyi, genotoksisiteyi ve karsinojeniteyi azaltmada önemli bir rol oynar. Flavonoidlerin flavon grubuna ait olan luteolin, antioksidan özelliklere sahip olup çeşitli bitki türlerinde bulunmaktadır. Çalışmalar luteolinin karsinojeniteyi önlediğini, enzimatik antioksidanların aktivitesini artırarak oksidatif hasarı azalttığını, DNA hasarını azaltarak genotoksisiteyi önlediğini ve apoptozu inhibe ettiğini bulmuştur. Bu çalışmada, akrilamidin erkek üreme sisteminin önemli hücrelerinden olan TM3 Leydig hücreleri üzerindeki zararlı etkilerine karşı koymada luteolinin terapötik özellikleri incelenmiştir. TM3 Leydig hücrelerine 24 saat boyunca tek konsantrasyon akrilamid (1 mM) ve iki konsantrasyonda luteolin (1 μM ve 5 μM) uygulanmıştır. Akrilamidin Leydig hücreleri üzerinde oluşturduğu hasara karşı luteolinin potansiyel koruyucu etkilerini belirlemek amacıyla sitotoksisite, oksidatif hasar parametreleri, apoptotik hücre oranları ve apoptozla ilgili genlerin ekspresyon düzeyleri incelenmiştir. Bulgular, akrilamidin sitotoksisiteyi arttırdığını, enzimatik antioksidanların aktivitesini azalttığını ve apoptozu tetiklediğini, ancak luteolinin hücresel düzeyde terapötik etkiler göstererek akrilamidin oluşturduğu hasarı inhibe ettiğini göstermektedir. Böylece luteolinin TM3 Leydig hücrelerinde akrilamidin neden olduğu toksisiteye karşı güçlü bir antioksidan olarak kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.