MİKROPLASTİK KİRLİLİĞİNİN TOPRAKTAKİ ÖKARYOTİK ve PROKARYOTİK BİYOÇEŞİTLİLİK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DARIA KUDRINA

Danışman: Sevcan Aydın

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Toprakta biriken mikroplastikler; gözeneklilik, su tutma kapasitesi, agregat stabilitesi ve besin elementlerinin kullanılabilirliği gibi temel fiziksel ve kimyasal özellikleri etkileyerek toprak ekosisteminin işleyişini değiştirebilmektedir. Bu değişimler, organik madde döngüsü ve besin mineralizasyonu gibi süreçlerde kilit rol oynayan toprak mikrobiyotasını doğrudan etkilemektedir. Toprak mikrobiyotası, bakteriler, arkeler, mantarlar ve protozoalardan oluşan karmaşık bir topluluk olup karbon ve azot döngülerinin düzenlenmesinde önemli görevler üstlenmektedir. Bu tez çalışmasında, tarımsal topraklarda mikroplastik kirliliğinin toprak mikrobiyal çeşitliliği ve topluluk yapısı üzerindeki etkileri incelenmiştir. Çalışma kapsamında Türkiye'nin Kayseri ve Diyarbakır illerinde farklı arazi kullanım tiplerine sahip tarım alanlarından toprak örnekleri toplanmıştır. Mikroplastikler yoğunluk ayırma ve kimyasal sindirim yöntemleriyle izole edilmiş; morfolojik özellikleri mikroskobik inceleme ile, polimer türleri ise ATR-FTIR analizi ile belirlenmiştir. Toprak mikrobiyal topluluklarının yapısal ve fonksiyonel özellikleri, Yeni Nesil Dizileme (NGS) teknolojileri kullanılarak prokaryotik (16S rRNA) ve ökaryotik (18S rRNA ve ITS) gen bölgeleri üzerinden analiz edilmiştir. Elde edilen veriler, mikroplastik kirliliğinin toprak mikrobiyotası üzerindeki potansiyel etkilerinin ortaya konulmasına katkı sağlamayı ve sürdürülebilir tarım uygulamalarına bilimsel bir temel oluşturmayı amaçlamaktadır.