Çırpıcı Deresiyle Marmara Denizi'ne Taşınan Bakteri Düzeyinin Araştırılması
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Su Ürünleri Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Onnocan HULYAR
Danışman: Gülşen Altuğ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Kirleticilerin dereler yoluyla denizlere ulaşma potansiyeli tüm dünyada deniz alanları için tehdit oluşturmaktadır. Bu tehditin tanımlanması gerek ekosistemin korunması gerekse halk sağlığı bakımından önem taşımaktadır. Bu çalışmada İstanbul, Zeytinburnu mevkiinden Marmara Denizine dökülen ve görsel kirlilik karakteri taşıyan, yakınında bulunan yerleşim birimlerinin evsel atıklarının, endüstriyel kaynakların büyük çoğunluğunun etkisi altında olan Çırpıcı Deresi araştırma alanı olarak seçilmiştir. Çırpıcı Deresinin taşıdığı bakteriyolojik yükün güncel durumunu ve mevsimsel değişimini tespit etmek amacı ile Mayıs 2014-Kasım 2015 tarihleri arasında Çırpıcı Deresi çıkışı ve Marmara Denizi'ne döküldüğü alan ve çevresinde belirlenen 7 istasyonda deniz suyu örneklemeleri yapılmıştır. Bakteriyolojik aktivitenin yoğun olduğu yaz döneminde aylık, sonbahar, kış ve ilkbahar döneminde mevsimlik olmak üzere iki yıl süresince 11 kez örnekleme yapılmıştır. Örnekleme sırasında Multiparametre (YSI 556 MPS) kullanılarak değişken çevresel parametreler (deniz suyu sıcaklığı, pH, tuzluluk, çözünmüş oksijen miktarı) yerinde ölçülmüştür. Aseptik şartlarda alınan yüzey suyu (0-30cm) örnekleri aynı gün İ.Ü. Su Bilimleri Fakültesi Akuatik Bakteriyel Ekoloji Laboratuvarına ulaştırılmıştır. Membran Filtrasyon Tekniği kullanılarak fekal koliform, toplam koliform, fekal streptokok ve toplam heterotrofik aerobik bakteri düzeyleri incelenmiştir. En yüksek toplam koliform düzeyi 13x107 KOB/100 ml olarak Ekim 2014 örneklemesinde tespit edilirken en düşük toplam koliform düzeyi 24x102 KOB/100 ml olarak Temmuz 2014 örneklemesinde kaydedilmiştir. Çalışma süresince en yüksek fekal koliform düzeyi 14x106 KOB/100 ml olarak Aralık 2014 örneklemesinde tespit edilirken en düşük fekal koliform düzeyi 25x101 KOB/100 ml olarak Nisan 2015 örneklemesinde kaydedilmiştir. En yüksek fekal streptekok düzeyi Ekim 2014 örneklemesinde 73x105 KOB/100 ml olarak tespit edililirken en düşük fekal streptekok düzeyi 1x101 KOB/ml olarak Haziran 2015 tarihinde tespit edilmiştir. En yüksek toplam mezofilik aerobik heterotrofik bakteri düzeyi Haziran 2014 örneklemesinde 14x106 KOB/ml olarak tespit edilirken en düşük değer Nisan 2015 tarihinde 18x102 KOB/ml olarak kaydedilmiştir. Çalışma süresince deniz suyu sıcaklık değerleri 10,3–29,5˚C pH değerleri 6,0-8,38; çözünmüş oksijen değerleri 0,34 –10,71 mg/l ve tuzluluk değerleri ‰ 16,50- 26,57 olarak kaydedilmiştir. Sıcaklık değeri ile fekal koliform, fekal streptokok ve toplam heterotrofik aerobik bakteri düzeyi arasında istatistiksel olarak anlamlı (p<0.001) bir ilişki olduğu görülmüştür. Çalışma süresince tespit edilen fekal streptokok düzeylerinde dalgalanmalar görülmekle beraber fekal koliform ve toplam koliform düzeyleri örnekleme süresince yasal sınırların üzerinde bulunmuştur. Çırpıcı Deresinin Marmara Denizine döküldüğü noktada tespit edilen bakteri düzeyleri Marmara Denizinin 800 m açığında bulunan istasyonlara göre daha yüksek bulunmuştur. Çırpıcı Deresinin Marmara Denizine 100 ml'de toplam koliform değerleri için 103, fekal koliform için 102, ve fekal streptekok için 103 kob (koloni oluşturan birim) oranında bakteri yükü taşıdığı tespit edilmiştir. Örnekleme süresince standartların üzerinde tespit edilen fekal koliform ve toplam koliform varlığı kirlilik kaynaklarının sürekliliğini ve Çırpıcı Deresinin Marmara Denizine halk sağlığı ve ekosistem sağlığı bakımından risk taşıdığını göstermektedir. Bölgede bakteriyolojik kirlilik kaynaklarının kontrol altına alınmasını sağlayacak önlemlerin acilen alınması gerekmektedir.