İstanbul Suriçi (Fatih) hazire ve türbelerinde hattat ve hattatları bilinen mezar taşlar

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: OKTAY TÜRKOĞLU

Danışman: AHMET VEFA ÇOBANOĞLU

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

İslam sanatları içinde mümtaz bir mevkie sahip olan hat sanatı, Osmanlılar'ın elinde daha rafine bir hal alarak usta-çırak ilişkisi içinde yüzyıllar boyunca tekâmül etmiştir. Hat sanatının icracıları olarak hattatlar, özel kağıtlar üzerine yaptıkları eserler kadar kitabe olarak vücud bulmuş eserleri ile de iştihâr etmişlerdir. Bunların içinde azımsanmayacak miktarda mezar taşı kitabesi de vardır. Tez, iki ana parçadan oluşur. Bunlar; Suriçi (Fatih) hazire ve türbelerinde bulunan hattat mezar taşları ile hattatları bilinen mezar taşlarıdır. Mezar taşlarının bir hattata ait olduğunu en basit şekilde kitabesinde "hattat" ibaresinin geçip geçmediğine bakarak anlamak mümkündür. Bununla birlikte hattat olup da kitabesinde bunun belirtilmediği mezar taşları da mevcuttur ki önemli miktarda hattat mezar taşı da bu kābildendir. Bunlar başta Tuhfe-i Hattâtîn olmak üzere hat sanatı tarihi için önemli kaynaklara müracaat edilerek tespit edilmiştir. Hattatları bilinen derken kastettiğimiz şey ise mezar taşı kitabesini hangi hattatın yazdığını bilinen mezar taşlarıdır. Bunu tespit etmenin kolay yolu mezar taşının genellikle en alt bölümde hattat imzasının (ketebe) yer alıyor oluşudur. Bununla birlikte imzanın olmadığı fakat kitabeyi hangi hattatın yazdığını ya kaynaklar dolayısıyla bilinen veya mâkul ölçütlerle izahatını yaparak tahmin ettiğimiz mezar taşları da tezde kendisine yer bulmuştur.