Meşihat Arşivi Belgeleri Işığında Urfa Sancağı Uleması (1850-1923)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Mehmet Fatin Okulu
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Nurettin GEMİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tezimizin ana kaynağını Meşihat Arşivindeki Urfa başlığı altında bulunan Sicill-i Ahvâl dosyaları oluşmaktadır. Meşihat Arşivi ise İstanbul Müftülüğü uhdesinde yeralmaktadır. Bu mekân tarihte birçok olaya şahitlik etmiş Osmanlı Devleti zamanında önce Yeniçeri Ocağının başı Yeniçeri Ağası'nın ordu hizmetlerini yürüttüğü ve ikamet ettiği yer olarak kullanılmıştır. Daha sonra II. Mahmud'un Vaka-i Hayriye olarak adlandırılan yeniçeri ocağını lağv edilmesi üzerine ilmiye teşkilatının başı olan Şeyhülislamlığa tahsis edilmiştir. Cümle kapısının hemen girişine sağ ve sol mekânlarına 1892 yılında II. Abdülhamit Han'ın emriyle Şer'iyye Sicilleri Arşivi ve Meşihat Arşivi inşa edilmiştir. Arşiv envarterinde Osmanlı bürakratlarına ait yaklaşık 7000 civarında sicil dosyası bulunmaktadır. Tez çalışmamızda bu dosyalardan Urfa başlığı altındakileri inceledik. Şeyhülislamlığa bağlı Sicill-i Ahvâl Dairesi, ilmiye teşkilâtında görev yapan ulemanın memuriyetleri süresince meydana gelen şahsî işlemlerini ve tercüme-i hal varakalarını bir zarfta toplayarak her memura bir sicil numarası vermek suretiyle bu dosyaları oluşturmuştur. Yapılan son tasnifte bu dosyalar tekrar analitik tasnife tabi tutulmuş, restorasyonları yapılmış ve sayısallaştırılmıştır.Tarih boyunca kültür, sanat ve düşünce açısından büyük bir zenginliğe sahip olan Şanlıurfa, dinler ve medeniyetler açısından da üzerinde önemle durulması gereken bir şehirdir. Tarihte burada yaşamış peygamberlerin bıraktığı dini miras üzerine ilim ve sanat merkezi haline gelmiş, zamanla kültür ve medeniyetlerin buluştuğu bir havza halini almıştır. Anahtar Sözcükler: Meşihat Arşivi, Sicill-i Ahvâl Dairesi, Urfa, Tercüme-i Hal, Ulema, Sicill-i Ahval Dosyaları,