Arkale el-Kelbî ed-Dımaşkî'nin Şiirlerinin Tarihi Öğeler Açısından İncelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Yasir Maviş
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): İbrahim Şaban
Eş Danışman: Bedrettin Aytaç
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Selçuklu Devleti'nin Dımaşk'taki Börî ve Zengî Atabeyliklerinde 486/1093-568/1173 yılları arasında yaşamış olan 'Arkale el-Kelbî lakaplı Hassân b. Numeyr adlı şair, Mısır Fâtımî Halifeliği veziri Talâi' b. Ruzzîk, Börî Atabeyi Mu'înuddîn Üner, Börî emiri Mucîruddîn Abak ve Zengî emirlerinden Eseduddîn Şîrkûh ve Selâhaddîn Eyyûbî gibi dönemin önde gelen emirleri ve şahsiyetleriyle münasebetler kurmuştur. Kurduğu bu münasebetler vesilesiyle inşad ettiği şiirlerinde birçok tarihi ögeye yer vermiştir. Literatürde şiirlerinin tarihi ögeler açısından ele alındığına dair bir bilgiye rastlanmamıştır. Bu sebeple bu çalışmada 'Arkale el-Kelbî'nin şiirlerinin tarihi ögeler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda şiirlerinde yer alan tarihi ögelerin neler olduğu ve söz konusu öğelerin yazılı tarihi kaynaklardaki bilgilerle uyumlu olup olmadığı gibi sorulara cevap aranmıştır. Nitel bir araştırma olup tümevarım yöntemi kullanılarak yapılan bu araştırmada veriler, belgesel tarama yöntemiyle elde edilip karşılaştırmalı yöntemle analiz edilmiştir. Bu analiz sonucunda; şiirlerinde 29 tarihi öge bulunduğu, bunların 21'inin siyasi ve sosyal olaylara, 8'inin de şairle aynı dönemde yaşamış önemli şahsiyetlerin vefatına dair ögeler olduğu tespit edilmiştir. Şiirlerde tespit edilen tarihi ögelerin büyük çoğunluğunun yazılı tarihi olaylarla karşılaştırıldığında uyumlu olduğu, öte yandan bir kısmının çelişkiler taşıdığı ve bir kısmının da yazılı kaynaklarda geçmediği görülmüştür. Elde edilen verilerden, yazılı tarihte yer almayan bazı tarihi ögeleri içermesi, bazı tarihi olaylar hakkında daha detaylı bilgiler içermesi sebebiyle şiirlerinin, şairin yaşadığı dönemin tarihinin anlaşılmasında önemli bir yere sahip olduğu sonucuna varılmıştır.