Türkiye'de genetik üzerine yapılan çalışmalar (1933-1963) ve genetik biliminin dünyada izlediği seyir içindeki yeri

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, BİLİM TARİHİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2014

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BARIŞCAN ERSÖZ

Danışman: Sevtap Kadıoğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez, 1933-1963 yılları arasında Türkiye'de genetik alanında yapılan çalışmaları tarihsel olarak incelemeyi ve Avrupa ve ABD'de genetik alanında ortaya çıkan önemli gelişmeler ve temel tartışmalar içinde bu çalışmaların yerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Çalışmayı gerçekleştirdiğimiz zaman aralığının başlangıcı Türkiye'de biyoloji alanında kurumsallaşmanın önünün açıldığı 1933 Üniversite Reformu'na işaret ederken, 1960'lı yıllar ise genetik çalışmalarının dünyada köklü bir değişimden geçtiği bir dönemi temsil etmektedir. Tezimiz öncelikle dünyada genetiğin tarihi ve genetik üzerine bazı önemli tartışmalar hakkında bilgi vermektedir. Daha sonra ise, tezin orijinal bölümlerinde,Türkiye'deki üniversite ve çeşitli kurumlarda genetik ve onun uygulama alanları üzerine yazılmış olan kitap ve makaleler ele alınmaktadır. Çalışmamız sonucunda, Üniversite Reformu ile birlikte Türkiye'ye gelen Alman bilim insanlarının, genetik üzerine yapılan çalışmaların şekillenmesinde önemli bir rollerinin olduğu görülmüştür. Başka bir sonuç ise genetiğin uygulamaları arasında tarım ve hayvancılık çalışmalarının önemli bir yer tuttuğu yönündedir. Bu çalışmaları ortaya koyan bilim insanları dönemin kalkınmacı anlayışıyla paralel şekilde, tarımda verimliliği arttırmak amacıyla çeşitli çalışmalar yapmışlardır. Buna ek olarak, dönemin yükselen öjenik fikirlerinin Türk bilim insanlarınca da benimsendiği görülmektedir. Ülkenin toplumsal açıdan daha ileriye taşınması sağlamak üzere Türk ulusunun kalıtsal açıdan geliştirilmesi, bu dönemde genetiğin tıbbi uygulamaları arasında sıkça işlenen konulardan biri haline gelmiştir. Anahtar Kelimeler: Genetik, Genetik Tarihi, Türkiye, Biyoloji Tarihi, 20. Yüzyıl, Üniversite Reformu.