İstanbul'daki paşa camilerinin mihrapları (Kahire'deki Osmanlı Dönemi mihraplarından seçilen örneklerle karşılaştırılması)
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MOHAMED KHEDR
Danışman: Vesile Belgin Demirsar Arlı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada İstanbul'daki Osmanlı Paşalarının inşa ettirdikleri camilerdeki mihraplar ele alınarak incelenmiştir. "İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihrapları" isimli çalışma mihrap tanımı ve gelişimi, katalog, değerlendirme, karşılaştırma ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. İncelenen mihrapların adedi 62 olup, 46 tanesi orijinal ve 16 tanesi tamamen yenilenmiştir. Birinci Bölümde; mihrap tanımı, yanında Anadolu Selçuklu, Beylikler ve erken dönem Osmanlı mihraplarından kısaca bahsedilmiştir. İkinci Bölüm, tezin katalogunu oluşturmaktadır. Bu bölümde orijinal ve orijinalliğini kaybeden mihraplar kronolojik olarak detaylı bir şekilde tanımlanmıştır. Katalog 10'u erken, 24'ü klasik ve 28'i geç döneme ait olmak üzere toplam 62 adet mihrabı ihtiva etmektedir. Üçüncü Bölümde; İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihrapları elemanlarına ve süsleme özelliklerine göre değerlendirilmiştir. Değerlendirme bölümünde İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihraplarının yapıdaki yeri, malzeme ve teknik, elemanlar ve süsleme bakımından ele alınarak, tipolojik gruplara göre sınıflandırılmıştır. Mihrapların yapıdaki yeri başlığı altında, mihrapların yapıda bulundukları yer, içe doğru ve dış cephede çıkıntısı var olup olmadığı belirlenmiştir. Malzeme ve teknik başlığı altında, mermer, taş, çini, alçı, ahşap malzemeler ve mihrapların süslemelerinde kullanılmış olan teknikler üzerinden örnekler verilerek durulmuştur. Mihrap elemanları, taç, çerçeve, alınlık, köşelik, kavsara, niş, sütunceler ve oturtmalık başlıkları altında örnekleriyle ayrıntılı olarak değerlendirilmiştir. Ayrıca mihraplardaki bulunan süslemeler, bitkisel, geometrik, mukarnas, yazı ve diğer motifler başlıkları altında ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Dördüncü Bölümde, Kahire'deki Osmanlı dönemi mihraplarından bir kaç örnek seçilmiş olup, İstanbul'daki Paşa Camilerinin mihraplarıyla karşılaştırma yapılmıştır. Karşılaştırmada İstanbul ile Kahire'deki Osmanlı dönemi mihraplar arasında farklılık ve benzerlik ele alınmıştır. Beşinci Bölümde, tez çalışması sonucunda, incelenen mihrapların elemanları, süsleme özellikleri ile ilgili bulgular ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Mihrap, Kavsara, Niş, Kahire, Süsleme.