İnek sütü protein alerjisi olan hastaların kemik sağlığının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi, Dahili Tıp Bilimleri Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SERAY AYKAN DALGIÇ

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zeynep Ülker Altınel

Eş Danışman: Firdevs Baş

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: İnek sütü proteini alerjisi (İSPA) çocukluk çağında en sık görülen besin alerjilerindendir. İnek sütü ve ürünleri ana kalsiyum kaynaklarından birisidir. İSPA'lı çocuklarda süt ürünlerinin eliminasyonu kemik sağlığı açısından risk oluşturabilir. Amaç: Çocuklarda İSPA'nın kemik sağlığı üzerine olan etkisi, süt eliminasyon diyeti, beslenme gibi kemik sağlığını etkileyebilecek risk faktörlerinin belirlenmesi amaçlandı. Yöntem: Çalışmaya Şubat–Ağustos 2024 tarihleri arasında İSPA tanılı 2-16 yaş arasındaki 43 çocuk alındı. Demografik veriler, kemik sağlığı açısından biyokimyasal tetkikler, D vitamini, kemik mineral yoğunluğu (KMY) ölçüm sonuçları (DEXA yöntemi) poliklinik dosyalarından elde edildi. Ek bilgiler için form oluşturularak aileler ile görüşüldü; diyetle alınan günlük kalsiyum miktarı besin tüketim sıklığı anketiyle saptandı. Bulgular: İSPA'lı çocukların %30,2'sinde osteopeni, %11,6'sında osteoporoz saptandı. Diyetle aldıkları günlük kalsiyum (Ca) düzeyleri karşılaştırıldığında, İSPA'sı persiste eden ve tam eliminasyon diyetinde olan çocukların hem total olarak hem de hayvansal kaynaklı diyetle aldıkları Ca ortanca değerleri, süt ürünlerini kısmen tüketebilen (p=0,034) veya tolerans geliştirmiş olup serbest tüketebilen çocuklara (p<0,001) göre anlamlı derecede düşüktü. Çocukların 7'sinde (%16,3) yüksek enerjili travma sonrasında gelişen kırık öyküsü vardı. Kırık görülme sıklığı ilk bir yaşta D vitamini kullananlarda %6,5 iken kullanmamış olanlarda %41,7 idi (p=0,005). DEXA Z skoru ile hem aktüel tartı SDS arasında (r=0,466 ve p=0,003) hem de aktüel boy SDS arasında (r=0,623 ve p<0,001) pozitif yönde anlamlı düzeyde doğrusal ilişki saptandı. Sonuç: İSPA'lı çocuklarda osteopeni ve osteoporoz gibi ciddi kemik sağlığı sorunlarının yaygın olduğunu ve diyetle kalsiyum alımının genellikle yetersiz kaldığı gösterilmiştir. İSPA'lı çocuklarda beslenmenin özellikle kalsiyum açısından değerlendirilerek diyetisyen eşliğinde düzenlenmesi kemik sağlığının korunması açısından yararlı olabilir. Anahtar Kelimeler: İnek sütü protein alerjisi, kemik mineral yoğunluğu, kalsiyum, 25(OH)D vitamini, eliminasyon diyeti