COVID-19 pandemi sürecinin 6–12 yaş otizm ve zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin bakım yükü ve yaşam kalitesine etkisi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HAYEF Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MEHMET ALA

Danışman: AYŞE RESA AYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın temel amacı, COVID-19 pandemi sürecinin 6-12 yaş otizm ve zihinsel engelli çocuğa sahip annelerin bakım yükü ve yaşam kalitesine olan etki düzeyine bakmaktır. Araştırma tarama yöntemi kullanılarak nicel desenli olarak tasarlanmıştır. İstanbul'un Türkiye'yi yansıttığına inanılan on ilçesinde faaliyet gösteren Otizm ve zihinsel engelliler ile çalışan özel merkez ve okullar ile bu alanda faaliyette bulunan sivil toplum kuruluşlarına 22.02.2022 / 22.03.2022 tarihleri arasında başvuran ve otizimli veya zihinsel engelli çocuğu olan ebeveynler araştırmanın evrenini oluşturmaktadır. Engelli çocuğu olan gönüllü annelerden amaçsal örnekleme yöntemiyle belirlenen 150 kişiye ulaşılmıştır. Bu araştırmada Demografik Form, Bakım Verme Yükü Ölçeği, COVID-19'un Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği değerlendirmeye alınmıştır. Toplanan veriler SPSS 25 sürümlü programına aktarılmış ve yapılan normallik analizi sonucu normal dağılım görüldüğünden parametrik nicel veri analizleri yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma sonuçlarına göre; annelerin eğitim düzeyi, engelli çocuk sayısı ve çocuğun engel türü gibi faktörlerin bakım verme yüklerinde anlamlı farklılıklara yol açtığı tespit edilmiştir. Özellikle, eğitim düzeyi yüksek olan annelerin daha fazla bakım yükü hissettiği gözlemlenirken, iki engelli çocuğu olan annelerin ve zihinsel engellilik tanılı engelli çocuğu olan annelerin daha yüksek bakım yükleri olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte, çocuğun fiziksel engelli olma durumu, sürekli reçeteli ilaç alma durumu ve COVID-19 sürecinin yaşam kalitesi etki düzeyleri arasında da anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Annelerin bakım yükleri ile COVID-19 sürecindeki yaşam kaliteleri arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki belirlenmiştir. COVID-19 sürecinde bakım yükü attıkça annelerin yaşam kalitesi olumsuz şekilde önemli ölçüde etkilenmektedir. Araştırma sonuçlarına göre, araştırmacılar, alanda çalışanlar ve engelli çocuğa bakım verenler için bazı öneriler sunulmuştur.