Otoriter Arap Rejimlerinde Değişim, Süreklilik ve Ordu: Karşılaştırmalı Perspektiften Mısır ve Suriye

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Veysel Kurt

Danışman: Edip Asaf Bekaroğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışmasında Mısır ve Suriye örneklerinde ordunun otoriter Arap rejimlerinin devamlılığı ve değişimi üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın odaklandığı soru şudur: "2011 kitlesel ayaklanma sürecinde neden Mısır'da ordu Mübarek'in devrilmesine göz yumarken, Suriye ordusu Esed iktidarının devam etmesine yönelik bir tavır takınmıştır?" Bu açıdan Mısır ve Suriye'de orduların siyasetle ilişkisi tarihsel bağlamda incelenmiş ve 2011 yılındaki protestolara karşı ordunun takındığı tavır bu veriler ışığında analiz edilmiştir. Ordu ile Mübarek arasında işbirliği/rekabet bağlamında yürüyen ilişki 2011 gösterileri dolayısıyla çatlamıştır. Suriye'de ise ordu Hafız Esed'in iktidara gelmesiyle rejimin temel koruyucusu olmuş ve ordu ile siyasi iktidar arasında varoluşsal bir ilişki olagelmiştir. Araştırma boyunca karşılaştırmalı siyaset çalışmalarında kullanılan Süreç Analizi metodu ile tarihsel süreçte ordu ile siyaset arasında oluşan ilişkiler, işbirliği ve kırılmalar anlamlı bir bütünlük içinde değerlendirilmiştir. Bu bağlamda kullanılan veriler, her iki ülkede ordu ile siyasi iktidarın tarihsel sürecine ilişkin birinci ve çoğunlukla ikinci el kaynaklardır. Orduyu üst düzey yönetimin kararlarıyla şekillenen bir birim değil bir kurum olarak değerlendirmek için de kurumsalcılık metodundan yararlanılmıştır. Sonuç olarak çalışma, siyasi iktidarı koruma noktasında her iki ülke ordusunun ayaklanmalar karşısında takındığı farklı tavırların tarihsel süreçte oluşan ordu-siyaset ilişkisinden bağımsız olmadığını iddia etmektedir. Anahtar Kelimeler: otoriter rejimler, ordu-siyaset ilişkisi, Arap İsyanları, Mısır, Suriye