Resveratrol koenzim Q10 ve vitamin E içeren lipozom hazırlanması ve yaşlanma karşıtı etkinliğinin in vitro test edilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Eczacılık Teknolojisi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Aylin Ülkücü
Danışman: Fatma Gülgün Yener
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Ultraviyole ışınları, deride serbest radikal üretimini arttırıp vücudun doğal antioksidan savunma mekanizmasını zayıflatarak cilt yaşlanmasına neden olur. Antioksidanlar, oluşan serbest radikalleri nötralize edip dokulardaki oksidatif stresi önleyerek cildi fotoyaşlanmaya karşı koruyan maddelerdir. Resveratrol, koenzim Q10 ve vitamin E, serbest radikalleri temizleyen güçlü antioksidanlardır. Ancak bu maddelerin düşük çözünürlüğe ve düşük oral biyoyararlanıma sahip olmaları, sistemik biyoyararlanımlarını düşürmekte ve kullanımlarını sınırlamaktadır. Bu çalışmada, resveratrol, koenzim Q10 ve vitamin E içeren topikal bir lipozomal formülasyon hazırlanarak bu sınırlamaların önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Resveratrol, koenzim Q10 ve vitamin E içeren lipozom (RSV-CoQ10-VitE-Lipo), resveratrol içeren lipozom (RSV-Lipo), koenzim Q10 içeren lipozom (CoQ10-Lipo), vitamin E içeren lipozom (VitE-Lipo) ve bu üç aktif maddeyi içeren konvansiyonel krem (RSV-CoQ10-VitE-Krem) hazırlanmıştır. Lipozomların yapısı, parçacık boyutu (PS), zeta potansiyeli (ZP), polidispersite indeksi (PDI) ve kapsülleme etkinliği (EE), farklı depolama koşullarında (4ºC, 25ºC ± % 65 bağıl nem ve 40ºC ± % 75 bağıl nem) hazırlandıktan (0. gün) sonra ve 7, 30, 60, 90, 180 gün sonra belirlenmiştir. Sitotoksisite, L929 fibroblast hücrelerinde MTT test ile değerlendirilmiştir. Franz hücrelerinde selüloz asetat membran ve domuz derisi ile in vitro permeasyon çalışmaları yapılmıştır. İn vitro numunelerin antioksidan aktiviteleri DPPH testi ile ölçülmüştür. RSV-CoQ10-VitE-Lipo için parçacık büyüklüğü 95.4 ± 0.02 nm, PDI 0,292 ± 0,01, ZP -49,7 ±0,2 mV olarak ölçülürken, kapsüllenen RSV miktarı %94,97 ±0,85, CoQ10 %95,88 ±0,75, VitE %95,63 ±0,55 olarak saptanmıştır. RSV-CoQ10-VitE-Lipo için hücre canlılığı %80'in üzerinde bulunmuştur. PS, PDI, ZP ve EE sonuçları lipozomların stabil olduğunu göstermiştir. In vitro salım çalışmalarında en yüksek miktarda aktif madde geçişinin RSV-CoQ10-VitE-Lipo formülasyonundan olduğu görülmüştür. Hazırlanan formülasyonların antioksidan aktiviteleri incelendiğinde, en yüksek DPPH radikal süpürücü aktivite RSV-CoQ10-VitE-Lipo formülasyonu geçiş örneklerinde görülmüştür. RSV-CoQ10-VitE-Lipo örneklerinin antioksidan aktivitesi konvansiyon kreme göre yaklaşık 4 kat daha fazla, diğer lipozomal formülasyonların (RSV-Lipo, CoQ10-Lipo, VitE-Lipo) DPPH aktivitelerine göre ise %50 daha fazladır. Bu verilere dayanarak, antioksidan maddelerin lipozomlara kapsüllenmesinin stabilitelerini arttırabileceği, derinin bariyer tabakasını aşmada daha etkili olacağı ve böylece daha yüksek antioksidan aktivite ile cilt yaşlanmasına karşı etki sağlanacağı öngörülmüştür.