GÜNEY ÇİN DENİZİ SORUNLARINDA ASEAN'IN ROLÜ
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ADINDA KHAERANI
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): AHMET ÖZTÜRK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Güney Çin Deniz'i (GÇD) anlaşmazlıkları Doğu Asya'da ciddi bir uluslararası çatışma potansiyeli taşımaktadır. Birçok kişi denizdeki zengin doğal kaynakların anlaşmazlıkların ana nedeni olduğunu düşünse de, anlaşmazlıkların karmaşık doğasından da anlaşılabileceği gibi, sorunların arkasında başka nedenler de vardır. Öncelikle, bu deniz dünya ticaretinde kullanılan ulaşım rotalarının yer aldığı Kuzeydoğu ve Güneydoğu Asya'nın bağlantı noktasıdır. Ayrıca, GÇD Hindistan ve Batı Pasifik Okyanusu arasındaki en kısa rotayı sağlar. Ek olarak, bölgenin büyük gücü Çin'in (ÇHC) artan özgüveni anlaşmazlıkların önemli bir nedenidir ve bu durum sorunların yönetilmesini zorlaştırmaktadır. Bu tez, Güney Doğu Asya'daki çok taraflı ilişkilerin kurulması, devletlerarasındaki ihtilafların barışçıl yollardan çözümünün temini, bunlara yönelik olarak birçok çaba ve seminerin yapılmasına destek vermesi ile ASEAN Bölgesel Forum'u (ARF) gibi uluslararasında diyaloglara zemin oluşturan Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'nin, GÇD sorunlarının çözümü ve yönetilmesindeki rolünü ele almaktadır. ASEAN, ÇHC'nin GÇD ile ilgili imzaladığı ilk çok taraflı anlaşma olan Kurallar Bildirgesi ile önemli bir başarı göstermiştir. Tarafların aralarındaki sorunları barışçıl yollarla çözmeyi üstlendiği bir belge olan Kurallar Bildirgesi, bağlayıcı olmasa da, Çin'in 2002'den beri bölgede silahlı müdahalede bulunmuyor olması ASEAN'ın belli ölçüde başarılı olduğunu kanıtlamaktadır. Bu çalışma ayrıca, GÇD sorunlarında başat taraf olan ÇHC'nin ASEAN'ın bölgede izlediği çatışma yönetim yollarını nasıl etkilediğini inceleme konusu yapmaktadır. Tez, 2010-2015 yılları arasındaki olaylar ile birlikte tarafların sorunlara tarihsel bakış açılarını sunduktan sonra, esas olarak ASEAN'ın, sınırlı başarısına rağmen, çatışma ve anlaşmazlıkların yönetimindeki performansının beklenen düzeyde ve etkide olmadığı görüşünü işleyecektir. Bu başarısızlıkta, bir taraftan sorunların en güçlü tarafı olan ÇHC'nin taraflar üzerinde güç ve tehdit kullanan uzlaşmaz yaklaşım ve politikaları, diğer taraftan da konuyu uluslararasılaştırarak karmaşıklaştıran ABD gibi bölge dışı güçlerin müdahalesi etkili olmuştur. Bu iki büyük güç faktörü ASEAN'ın bölgesel sorunların çözülmesindeki etki ve gücünün azalmasına sebep olmaktadır.