5-hidroksimetilfurfuralın karaciğer toksisitesi üzerine etkilerinin in vivo olarak incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Fakültesi, Biyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hatice KURTEL
Danışman: Banu Orta Yılmaz
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Birçok gıda tüketilmeden önce ısıl işlemlere maruz bırakılmaktadır. Isıl işleme maruz bırakılan yiyeceklerden açığa çıkan gıda kontaminantları son yıllarda dünya genelinde araştırılan konu haline gelmiştir. Termal maruziyet sonucunda açığa çıkan gıda kontaminantlarından biri olan 5-hidroksimetilfurfural (HMF), aromatik alkol, aromatik aldehit ve furan halkasına sahip organik bir bileşiktir. Bal, pekmez, süt, kahve, meyve suları, pişmiş veya kızartılmış tahıl ürünleri gibi sıklıkla tüketilen yiyeceklerde HMF miktarlarının yüksek olduğu bilinmektedir. Çoğunlukla gıda tüketimi ile maruz kalınan HMF'nin risk ve toksisitesinin değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır. Yapılan çalışmalar, HMF'nin çeşitli doku ve sistemler üzerindeki toksisitesini açığa çıkarmıştır. Buna rağmen HMF'nin karaciğer üzerindeki toksik etkileri hakkında yeterli sayıda çalışma bulunmamaktadır. Karaciğer toksik maddelerin farklı türevlerine metabolize edilmesini ve atılımını sağlamaktadır, böylelikle toksik maddelerin sebep olduğu sağlık sorunlarını en aza indirgemektedir. Bu nedenle karaciğerde oluşabilecek herhangi bir hasar vücuda alınan toksik maddelerin vücuttan atılımının gerçekleşmemesine sebep olur ve bunun sonucunda karaciğerde fonksiyon bozuklukları ve diğer yapılarda hasar meydana gelmektedir. Ayrıca, HMF gibi etken moleküller, hücrenin normal olarak seyreden transkriptom profilini değiştirerek metabolizmayı yönlendirebilir. HMF bu fonksiyonlarını, hücredeki gen ekspresyon düzeylerini etkileyerek gerçekleştirir. Her hücrenin kendine özgü olanmRNA'larının temel biyolojik süreçleri hatasız ilerletebilmesi için ekspresyon düzeylerinin doğru biçimde artması veya azalması gerekir. Yapılacak olan bu çalışmada, 21 gün süre ile HMF'nin farklı konsantrasyonları (30 ve 300 mg/kg) Mus musculus türü erişkin erkek farelere uygulanacaktır. HMF maruziyeti sonrasında oksidatif hasarın tayininde malondialdehit (MDA), hidroksil radikali (OH•), hidrojen peroksit seviyeleri (H 2 O 2 ), antioksidan savunma sisteminin işleyişinin kontrolünde görevli süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (KAT), glutatyon peroksidaz (GPx), glutatyon (GSH), gama glutamil transpeptidaz (GGT) ve glutatyon -S-transferaz (GST) enzim aktiviteleri spektrofotometrik olarak ölçülecektir. Ayrıca projede kapmasında, TUNEL metodu kullanılarak apoptoz oranlarına ve RT-PCR cihazı ile apoptotik ve oksidatif stres ilişkili genlerin ekspresyon seviyelerine bakılacaktır. Bunun yanı sıra HMF maruziyeti sonrası farelerden alınan karaciğer dokuları histolojik ve histopatolojik açıdan da değerlendirilecektir. Sonuç olarak bu projede, HMF'nin karaciğerde sebep olduğu toksisitenin, oksidatif stres, antioksidan sistem ve apoptotik yolak incelenerek ortaya çıkarılması amaçlanmıştır.