Türk Boğazları Siyasi Tarihi Işığında Karadeniz’ deki Mevcut Durum
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü, Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2007
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Hasan TERZİ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Cem GAZİOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Tarihin ilk çaglarından beri Karadeniz çesitli uygarlıkların besigi olmustur. Türk Bogazları ise Asya ile Avrupa'yı cografi olarak ayırmasına ragmen bu iki kıtayı siyasi olarak birbirine baglamakta, degisik uyruklu, degisik kültürlerden ve dinlerden insanların birbirleriyle kaynastıgı bir konumda yer almaktadır. Türk Bogazları gerek jeopolitik ve stratejik açılardan gerekse uluslararası ulasım açısından degerini her zaman korumustur. Bu önemden dolayı Türk Bogazları bölgeye egemen olmak isteyen tüm güçlü devletlerin en önemli hedefi iken Türk Bogazları'nı ellerinde tutan ülkelerin ise politika aracı olmustur. Yaklasık 2.5 asırdan beri küresel güçler Türk Bogazları ve Karadeniz'de egemenlik veya imtiyaz için mücadele vermektedirler. Geçen bu süre içerisinde her ne kadar Türk Bogazları'yla ilgili sorunların çözümüne yönelik çesitli çareler bulunmussa da bunların gerçeklesmesi bir o kadar da zor olmustur. Çünkü bulunan tüm çareler bölgeyle ilgili çıkar dengelerinde ters yönlere etki etmistir. Çıkarlar dogrultusunda bir dönem dost olanlar düsman, düsman olanlar ise dost olmustur. Bunun pek çok örnegi geçen yüzyıllar içinde dünya tarih sayfalarında yer almıstır. Bu süreç günümüzde de aynı sıcaklıgını korumaktadır. Gelisen teknolojiye paralel olarak devletlerin birbirlerine daha bagımlı hale gelmeleri ve bu uluslararası ticarete açık su yolundan yapılan ticari ulasımın her geçen gün artması, Türk Bogazları'nın önemini günümüzde de aynı sıcaklıgıyla korumasına sebep olmustur. Geçmiste agırlıklı olarak ticari ve askeri çıkar kavgalarına maruz kalmıs Türk Bogazları'nda, artan deniz trafigi sebebiyle, son yıllarda bir de seyir emniyeti sorunu ortaya çıkmıstır. Bunun yanında Sovyetler Birligi'nin dagılmasıyla Karadeniz'in jeopolitigi ve küresel güçlerin, özellikle de ABD'nin, bölge üzerindeki stratejileri önemli bir dönüsüm geçirmistir. Bu stratejilere yönelik olarak Karadeniz'deki bugünkü senaryo Orta Asya ve Hazar enerji rezervleri; dünyanın en güvenli denizlerinden olmasına ragmen Karadeniz'in yeni güvenlik tehditleri olarak adlandırılan uyusturucu, insan ve silah kaçakçılıgında geçis yolu oldugu varsayımıdır. Yarının senaryosunu ise kestirmek çok kolay gözükmemektedir.