Dünya - Sistemde Çin'in Yükselişinin Hegemonya Çevrimleri Yönünden Analizi


Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Zekeriyya Akdağ

Danışman: İlker Aktükün

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Dünya-sisteminin ekonomi politik ağırlık merkezi, Çin başta olmak üzere Doğu Asya bölgesine kaymaktadır. Çin dünya ekonomisinde, 19. yüzyıl öncesinde olduğu gibi, yeniden merkezi bir konuma yükselmektedir. Nominal değerlere göre dünyanın en büyük ikinci ekonomisi olan Çin, satın alma gücü paritesi bakımından dünyanın en büyük ekonomisi konumundadır. Dünya imalat sanayisinde ABD'nin uzun süreli üstünlüğünü devralan Çin, dünyanın en büyük ticaret hacmine sahip ülkesi haline gelmiştir. Döviz rezervleri açısından dünyanın en önde gelen ülkesi olan Çin, en fazla kredi sağlayan ülkeler arasında yer almaktadır. Çin, Doğu Asya başta olmak üzere dünyanın birçok bölgesinde, çok sayıda ülkenin en büyük ticaret ortağı konumundadır. Temelde ekonomik kalkınmaya öncelik veren Çin, askeri kabiliyetlerini de büyük bir hızla arttırmaktadır. Çin'in başta ekonomi olmak üzere askeri ve politik alanda kaydettiği ilerlemeler, uluslararası sistemdeki etkisini sürekli bir biçimde arttırmaktadır. Küresel ekonomik politik değişimler, Çin'in dünya-sisteminde yeniden merkezi bir rol oynayacağını göstermektedir. Dünya-sistemindeki jeopolitik ve jeoekonomik gelişmeler, Çin'i küresel hegemonya mücadelesinin en önemli aktörü haline getirmektedir. Çin, sermaye birikiminin merkez üssü olma ve hegemonik güç olma mücadelesinde en büyük potansiyellere sahip olan aktör konumundadır. Çin, giderek karmaşık hale gelen kapitalist dünya-ekonomisi üzerinde kontrolü sağlayabilecek en geniş ekonomik kaynaklara sahip aktördür. Bu çalışmada, Çin'in yükselişinin hegemonik bir güç olmasına yol açıp açamayacağı üzerinde durulmuştur. Çin'in yeni bir hegemonya düzeni oluşturabilme imkânı ve bunu sınırlayan etmenler analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Çin, Çin'in Yükselişi, Dünya-Sistemi, Hegemonya, Hegemonya Çevrimleri