Transfer Fiyatlandırmasında Emsallere Uygunluk İlkesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2011
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YASEMİN TAŞKIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Salim Ateş OKTAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Çok uluslu şirketlerin dünya ticaretindeki payının artması ve söz konusu şirketlerin karlarını küresel düzeyde arttırma çabaları uluslararası alanda vergisel düzenlemeleri etkilemekte ve bu konuda yasal düzenlemeler yapılmasına neden olmaktadır. Bu anlamda transfer fiyatlandırması çok uluslu şirketler için vergi planlamasının bir unsuru haline gelmekte ve transfer fiyatlandırmasının uluslararası alanda önem kazanan vergisel açıdan en çok tartışılan konulardan biri olmasına neden olmaktadır.Transfer fiyatlandırmasının yanlış kullanımı ülkeler arasında sermaye hareketlerine neden olarak sermayenin bir ülkeden diğerine kaymasına neden olmaktadır. Ayrıca bu durum vergiden kaçınmaya da yol açabilmektedir. Vergiden kaçınmanın bir unsuru olarak transfer fiyatlandırmasının kullanılması vergisel açıdan problem yaratarak, ülkelerin yasal düzenlemeler yapmalarına neden olmaktadır. Bu nedenle uluslararası alanda transfer fiyatlandırması uygulamaları vergi idareleri tarafından daha sıkı olarak denetlenmekte ve yapılan denetimler giderek artmaktadır.Transfer fiyatlandırmasının öneminin artması, emsallere uygunluk ilkesinin de öneminin artmasına neden olmuştur. Emsallere uygunluk ilkesi OECD düzenlemelerinde genel kabul görmüş ilke haline gelmiştir. Ayrıca diğer ülkelerdeki düzenlemeler de emsallere uygunluk ilkesine göre yapılmaktadır. ABD, İngiltere ve Türkiye örnek olarak verilebilmektedir. Emsallere uygun fiyata ulaşmada farklı yöntemler bulunmakta ve emsallere uygun fiyat bu yöntemlerle belirlenmektedir. Vergi mükelleflerinin de emsallere uygun fiyata ulaşmada bu yöntemleri uygulamaları beklenmektedir.Bu çalışmada, öncelikle çok uluslu şirketler ve devletin vergilendirme yetkisinin sınırları incelenerek, transfer fiyatlandırması kavramı ve transfer fiyatının tespit usulleri incelenmektedir. Emsal kavramının Vergi Usul Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu, Katma Değer Vergisi Kanunu ve Sermaye Piyasası Kanunu açısından taşıdığı anlam değerlendirilmektedir. Transfer fiyatlandırmasında emsallere uygunluk ilkesi OECD düzenlemeleri, ABD, Avrupa Birliği, İngiltere, Çin açısından açıklandıktan sonra, Türkiye'de transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı 5422 ve 5520 sayılı Kurumlar Vergisi kanunları açısından karşılaştırılarak incelenmekte ve transfer fiyatlandırmasının hukuki niteliği açıklanmaktadır. Son olarak da transfer fiyatlandırmasında bazı özellikli konular emsallere uygunluk ilkesi yönünden değerlendirilmektedir.