Statü ve gösterişçi tüketim eğilimlerinin algılanan sembolik statü üzerindeki etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ONUR ŞAHİN
Danışman: Süphan Nasır
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı sembolik statü, gösterişçi tüketim, statü tüketimi, kişilerarası etkileşim ve sosyoekonomik statü kavramlarını kullanarak statü tüketimi ve gösterişçi tüketimin sembolik statü üzerindeki etkilerini tespit ederek statü tüketimi ile ilgili literatüre katkıda bulunmaktır. Bu amaçla literatürde ilk defa, statü ve gösterişçi tüketim sonucunda bireyin kendine atfettiği sembolik statü ile bireyin diğerlerine (üçüncü şahıslara) atfettiği sembolik statü arasındaki farklılık incelenmiştir. Başka bir deyişle, statü ve gösterişçi ürün ve markaları kullandığında bireyin kendine dair algıladığı statü ile bu ürün ve markalar başkaları tarafından kullanıldığında diğerlerine dair algıladığı statü arasında bir farklılık olup olmadığı araştırılmıştır. 990 kişi üzerinde uygulanan anket yanıtlarının analizi sonucunda, bireyin kendine atfettiği sembolik statü ve bireyin diğerlerine atfettiği sembolik statü arasında fark olduğu ortaya çıkmıştır. Açıklayıcı faktör analizi sonucu modele dahil olan beş faktör olarak statü tüketimi, gösterişçi tüketim, bireyin kendine atfettiği sembolik statü, bireyin diğerlerine atfettiği sembolik statü ve kişilerarası etkileşim tespit edilmiştir. Sonrasında yapısal eşitlik modeli uygulanmıştır. Bunun için Amos ile yapılan doğrulayıcı faktör analizi ve yol analizi sonucunda, statü tüketiminin bireyin diğerlerine atfettiği sembolik statü üzerinde etkili olduğu, gösterişçi tüketimin ise bireyin kendine atfettiği sembolik statü üzerinde etkili olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, bireyin kendine atfettiği sembolik statünün bireyin diğerlerine atfettiği sembolik statüden daha yüksek olduğu ortaya koyulmuştur. Buna göre, tüketicilerin ürün ve marka kullanımı kaynaklı kendilerine atfettikleri sembolik statü, diğerlerine atfettikleri sembolik statüye kıyasla daha yüksektir. Yapılan yol analizi sonucunda statü tüketimi ile gösterişçi tüketim arasında ilişki tespit edilmiştir. Kişilerarası etkileşim ise hem statü tüketimi hem de gösterişçi tüketim üzerinde etkilidir. Bu sonuçlar da göstermektedir ki statü tüketimi ve gösterişçi tüketim farklı ama ilişkili iki tüketici davranışıdır. Anahtar Kelimeler: Statü tüketimi, gösterişçi tüketim, algılanan sembolik statü, bireyin kendine atfettiği sembolik statü, bireyin diğerlerine atfettiği sembolik statü, kişilerarası etkileşim, yapısal eşitlik modeli, AMOS, sosyoekonomik statü.