Sağlık sektöründe finansman dönüşümü kapsamında şehir hastaneleri
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUBA ÖZALP
Danışman: Özgün Akduran Erol
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1980'li yılların başından bu yana birçok kapitalist ülkede kamu hizmetlerinin gördürülme usullerinde özel sektör lehine önemli değişim ve dönüşümler meydana gelmiştir. Devletin sunduğu temel kamusal hizmetler "kamu-özel işbirliği" finansman yöntemiyle özel sektör eliyle görülmeye başlamıştır. Neoliberal ekonomi politikalarının uygulanmaya başlandığı bu yıllarda yaygınlık kazanan kamu-özel işbirliği modeli, sağlık hizmeti gibi piyasa ilişkilerinden bağışık kılınmış bir kamusal hizmette de yapısal değişikliklere neden olmuştur. Gelişmiş kapitalist ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de 1990'lardan beri sağlık hizmetinin gördürülme biçiminde yapısal dönüşümler gerçekleşmiştir. Bu dönüşümlerin en kapsamlısı neoliberal sağlık reformlarının uygulanmaya çalışıldığı 2003 yılında Sağlık Bakanlığı'nın kamuoyuna duyurduğu "Sağlıkta Dönüşüm Programı'dır". Sağlıkta Dönüşüm Programı ile 1987 yılında yürürlüğe giren 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na 2005 yılında Ek Madde 7'nin eklenmesi ile sağlık tesislerinin yapımında ve işletilmesinde kamu-özel işbirliği modeli uygulamaya geçirilmiştir. Sağlık tesislerinin kamu-özel işbirliği modeli ile inşası sermayenin sağlık sektöründeki faaliyet sahasını genişletmiş, kamu hastanelerinin örgütsel ve yönetsel yapısında değişiklikler yaratmıştır. Kamu-özel işbirliği finansman modeli ile inşa edilen bütünleşmiş sağlık tesisleri "Şehir Hastaneleri" olarak adlandırılmaktadır. 2007 yılında şehir hastanelerinin yapımı için ihalelere çıkılmış, 2017 yılında da ilk şehir hastanesi hizmete açılmıştır. Kamu-özel işbirliği finansman modeli ile yapılan şehir hastanesi projelerinde Hazine arazisi bedelsiz olarak özel sektör temsilcisine tahsis edilmekte, yapı, özel sektörün kurduğu şirketler birliği tarafından inşa edilmektedir. Genellikle 25 yıllık işletme dönemi boyunca devlet, özel sektöre kira ödeyen konumda bulunmaktadır. 2023 yılı itibariyle açılışı yapılmış 24; yapım aşamasında olan 10 şehir hastanesi mevcuttur. Bu tezin amacı sağlık hizmetinin sunumunda başvurulan ve kamu hizmeti gördürülme usullerinden biri olarak sunulan kamu-özel işbirliği finansman modelinin şehir hastaneleri projeleri bağlamında bütünlüklü bir değerlendirmesini yapmaktır. Şehir hastanelerinin yapımında başvurulan bu finansman modelinin devlet bütçesi üzerinde ağır yükler oluşturduğu ve sağlık hizmetini özelleştirip piyasalaştırdığı tezin temel savını oluşturmaktadır. Tezde bu sav, Sayıştay Başkanlığı'nın Sağlık Bakanlığı'na ait 2018-2022 yılları arasındaki Düzenlilik Denetim Raporları ve Sağlık Bakanlığı'nın 2017-2024 bütçesi mali tabloları üzerinden tartışılmıştır. Son olarak söz konusu raporlar, mali tablolar ve kamuoyundaki tartışmalar bağlamında şehir hastaneleri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kamu Hizmeti, Kamu-özel İşbirliği, Sağlığın Piyasalaştırılması, Sağlıkta Dönüşüm Programı, Şehir Hastaneleri