Pulsar Sıçramalarında Nötron Yıldızlarının İç Bölgesinin Rolü

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2016

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Erbil Gügercinoğlu

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mustafa Türker ÖZKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Pulsarlar gözleyebildiğimiz evrendeki en kararlı ve dakik döneçlerdir. Öyle ki atom saatlerine bile rakip olabilirler. Ancak, pulsarlar bazen sıçrama olarak adlandırılan ani hızlanmalar geçirirler ve bunu orijinal duruma doğru yavaş bir toparlanma takip eder. Bu uzun sönüm süreci nötron yıldızlarının içerisinin süperakışkan fazda olduğuna dair kuvvetli bir delil oluşturur. Sıçramaların nötron yıldızlarının iç kabuğundan oluştuğu düşünülmektedir. Burada vorteks çizgilerinin kristal çekirdeklerinden kurtulmaları süperakışkandan kabuğa açısal momentum aktarımının esas sebebidir. Ancak, son çalışmalar etkin kütle etkisinden dolayı kabukta tek başına yeterli açısal momentumun depolanamayacağına işaret etmektedir. Bu tez çalışmasında, vorteks çizgileri ile akı tüpleri arasındaki etkileşmeyi göz önüne alarak vorteks sızma modelini nötron yıldızlarının iç bölgesine genişleteceğiz. Burasının kabuğunkine benzer özellikler taşıdığını ve bu yüzden de sıçramaların faili olabileceğini göstereceğiz. Gerçekten de iç bölgede vorteks çizgilerinin akı tüplerinin toroidal dizilimine karşı sızma yaptığı iç bölgedeki toroidal alan bölgesi etkin kütle etkisinin getirdiği zorluğu fazladan eylemsizlik momenti temin ederek aşmaktadır ve verdiği üssel sönüm ile de pulsarların sıçrama sonrası davranışları ile uyum içerisindedir.