Yabancı dil olarak Türkçede biçim-sesbilgisel değişimlerin görsel sözcük tanıma bağlamında edinimi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, DİLBİLİM ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GAMZE HALLI
Danışman: Mehmet Gürlek
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışmada, sesbilimin biçimbilime olan etkisi göz önünde bulundurularak ikinci/yabancı dil olarak Türkçe öğrenen yetişkinlerin /p/, /t/, /tʃ/ ve /k/ ile biten ve çekim yoluyla değişime uğrayan sözcükleri edinim yolu görsel sözcük işlemleme süreci bağlamında incelenmiştir. Yarı-deneysel araştırma deseninin kullanıldığı bu çalışmada katılımcılara sözcüksel karar testi uygulanmıştır. İkinci/yabancı dil olarak Türkçe öğrenen yetişkinlerin a) düzenli izole, b) düzensiz izole, c) bağlam içinde sunulan ve d) kullanım sıklığı düşük ve yüksek biçim-sesbilgisel değişimli sözcüklere dair farkındalıklarının doğruluk ve reaksiyon süreleri ölçülerek değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elde edilen verilerden hareketle (1) sözcüksel erişim sürecinde dil düzeyine bağlı olarak ikili mekanizmaların etkin olduğu, (2) yazımsal komşularının sayısı yüksek olan sözcüklerin D2 A2 düzeyi katılımcılarının dilsel performansını (RS) olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Yine verilerden hareketle (3) kullanım sıklığının düzenli biçim-sesbilgisel değişimli sözcükleri işlemlerken D2 B2 düzeyi katılımcılarının dilsel performansını (RS) olumlu etkilediği görüşmüştür. Fakat (4) kontrol grubuna sözcüksüler sunularak sıklık etkisi ölçülmediği için deney grubunun işlemleme sürecini kontrol grubuyla kıyaslayacak yeterli veri elde edilememiştir. Son olarak (5) biçim-sesbilgisel değişimli sözcüklerin bağlam içinde (cümle içinde) sunulmasının D2 B2 düzeyi katılımcılarının dilsel performansını (DO) olumlu yönde etkilediği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: biçim-sesbilgisel değişimler, görsel sözcük tanıma, dil edinimi, sözcük işlemleme, kullanım sıklığı