Memlûklu maden sanatında Selçuklu etkileri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2015
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: IBRAHİM HASSANEIN
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Emel Emine DÖNMEZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya tarihi boyunca bütün medeniyetlerin birbirinden etkilenerek kendine has bir medeniyet inşa etmiştir. Bu kuralın bir parçası olarak Memlûklu maden sanatı da bir başka medeniyet olan Selçuklular'dan önemli derecede etkilenmiş ve kendi medeniyetini kurmuştur. Bizim bu araştırmamızın ana gayesi Memlûklu maden sanatında Selçuklu etkilerini incelemektir. "Memlûklu Maden Sanatında Selçuklu Etkileri" isimli çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Memlûklu maden sanatına Selçuklu etkilerinin nasıl geçtiği konusuna aydınlık getirilmeğe çalışılmıştır. Bu etkileşime sebep olan nedenlerin başında geldikleri için Eyyûbîler dönemi, Selçuklular ve Memlûklular arasındaki siyasi, kültürel ve ticari ilişkiler, Mısır'a sığınan Selçuklu emirleri ve aileleri, sanatçı hareketleri ve ilişkileri, gönderilen hediyeler ve koleksiyonlar gibi konular bu bölümde ele alınmıştır. İkinci bölümde, değerlendirme konusu ele alınmıştır. Bu değerlendirme de kendi içinde madeni eserler formu ve süsleme motifleri adlı iki ana başlık altında ele alınmıştır. Madeni eserler form açısından, buhurdanlar, kalem kutusu, lamba kaideleri, lambalar, şamdanlar gibi aydınlatma araçları, leğenler ve kapı tokmakları vb. Memlûklu döneminde yapılmış madeni eserler formunda Selçuklu sanatının etkisi incelenmeğe tabi tutulmuştur. Süsleme motifleri açısından ise Memlûklu madeni eserlerin üzerinde işlenmiş taht sahneleri, av sahneleri, eğlence sahneleri gibi insan ve hayvan figürlü konular, astrolojik tasvirler, hayvan ve kuş figürleri, form ve mana açısından yazı motifleri, geometrik motifler, bitkisel motifler gibi süsleme konuları üzerinde durulmuştur. Böylece Memlûklu maden sanatında işlenmiş süs konularında Selçuklu sanatının etkisi tespit edilmeğe çalışılmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümü ise katalogdan oluşmaktadır. Katalogda Selçuklu ve Memlûklu devrinde yapılmış olan madeni kap cinsleri ve çalışmada birebir ele alınmış örnekler, buhurdanlar, kalem kutusu, lamba kaideleri, lambalar, şamdanlar gibi aydınlatma araçları; leğenler ve kapı tokmakları gösterilmiştir.