Tarihsel Perspektiften Dünya Ekonomisinde borçlanma dalgaları ve Ekonomi Politik dinamikleri
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: PARLA ONUK
Danışman: Zahide Onaran
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1820'lerden günümüze finans sermayesinin gelişimi, merkezden çevreye dönük geniş çaplı sermaye hareketlerinin önünü açmıştır. Bu sermaye girişleri, çevre ülkelerde büyümenin finansmanı açısından önemli bir kaynak teşkil etmekle birlikte, zamanla dış borçlara bağımlı hale gelen ekonomiler sermaye hareketlerinin yön değiştirmesi sonucu birbiri ardına krize sürüklenmişler, kimi durumlarda büyük ekonomik ve sosyal yıkımla karşı karşıya kalmışlardır. Borç krizleri sonrasında devreye sokulan yaptırım mekanizmaları ise merkezin çevre üzerindeki hegemonyasının tesisinde ve küresel ekonominin merkezin çıkarları çerçevesinde yeniden şekillendirilmesinde önemli bir rol oynamıştır. Dış borçlanmanın çevre ülkeler üzerindeki çarpıcı etkileri ışığında; bu çalışmada, tarihsel perspektiften dış borçlanma dalgaları ve bu dalgaların ekonomi politik dinamikleri incelenmektedir. Bu analizde merkez ülkelerdeki faiz oranları, borçlanma dalgalarının zirve yaptığı yüksek borçlanma ve ardından gelen borç krizi evrelerinde ana belirleyici etken olarak ön plana çıkmaktadır. Ampirik bulgular ise faiz oranlarının etkisini doğrularken, doğrudan yabancı yatırımlar/GSYH, GSYH büyümesi, kısa vadeli borçların rezervler içindeki oranı ve yüksek enflasyon gibi kimi makroekonomik değişkenlerin de borç krizi evresini tetikleyen etkenler arasında yer aldığını göstermektedir. Ekonomik dinamiklerin yanı sıra dünya sahnesinde hegemonik bir gücün varlığı ise borç dalgasının seyrini belirleyen ana politik etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Böylesi bir gücün varlığında, alacaklılar kendi aralarında daha iyi organize olmakta ve borçlu ülkelere ağır yaptırımlar uygulamaktadırlar. Dolayısıyla, dalganın üçüncü evresi olan borçların yeniden yapılandırma safhası bu koşullar çerçevesinde oldukça kısa sürmektedir.