Türkiye'de Çoksesli Batı Müziği ve Terim Sorunları
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Mütercim ve Tercümanlık Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Burak Ergüleç
Danışman: Zuhal Emirosmanoğlu
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Batı müziği terminolojisi Türkiye'de Tanzimat Dönemi ile birlikte şekillenmeye başlamıştır. Bu dönemden itibaren başta İtalyanca ve Fransızca olmak üzere çeşitli Batı dilleri müzik terminolojisinin oluşumunda belirleyici bir rol oynamıştır. Geçmişten günümüze uzanan süreçte Batı müziği terimlerinin Türkçeleştirilmesi yönünde birçok çalışma yapılmıştır. Tarihsel perspektiften bakıldığında bu alanda terim birliğini sağlama amacıyla yapılan çalışmalarda terim türetme ve çeviri sorunlarının yaşandığı görülmektedir. Alanyazındaki uzmanlar yapmış oldukları araştırmalarda bu sorunu açıkça dile getirmektedir. Bu kapsamda Türkiye'deki Batı müziği terminolojisinde karşılaşılan terim sorunları bu yüksek lisans tezinde konu edinilmiştir. Bu tezde öncelikle terim sorunu terimbilim ve çeviribilim açısından ele alınmış, ardından terim birliği konusu tarihsel perspektifle incelenmiştir. Araştırmanın son bölümünde ise iki aşamalı bir inceleme yapılmıştır. İlk aşamada beş yüksek lisans ve beş doktora tezi terim kullanımları açısından incelenmiştir. İkinci aşamada ise alan dinamiklerine dönük olarak üç akademisyenle söyleşi yapılmıştır. Akademik pratiklere bütüncül ve ilişkisel bakıldığında müzik terminolojisinde anlam ve terim düzeyinde sorunların süregeldiği ve alanyazında terim birliğinin sağlanamadığı görülmüştür. Tez incelemeleri ve söyleşi bulgularına göre bu durumun en önemli etkenlerinden biri terim kullanımlarının farklı akademik çevrelere bağlı olarak değişkenlik göstermesidir. Bu çerçevede alanda yazılan tezlerdeki terim tercihlerinde tez danışmanlarının önemli bir etkisi bulunmaktadır. Müzik alanından yola çıkan bu tez çalışması, belirli bir uzmanlık alanındaki terim sorunlarının iç dinamiklerinin araştırılmasında çeviribilim ve terimbilim disiplinlerinin yapacağı katkının önemini ortaya koymaktadır.