Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Kalkındırılmasında Sanayinin Rolü ve Sorunları
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Cumali Ögel
Danışman: Sedat Avcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:1980'li yıllardan itibaren küreselleşme süreci hızlanmış ekonomik liberalizm tüm dünya ülkelerinde yayılmıştır. Bu durum, ülkelerde dengeli bir şekilde gerçekleşmemiş bazı bölgelerde arzulanan ekonomik duruma ulaşılamamıştır. Türkiye'de ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi çeşitli projelerle desteklenmesine rağmen geri kalmış bölgeler arasındadır. Dünyada sanayinin gelişimi ise son yirmi yılda bilgiye dayalı bir yapıya doğru evrilmiştir. Türkiye'de bilgi ve teknolojiye dayalı sanayi üzerinde yeni politikalar gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmanın amacı Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin bu yeni politikalardan nasıl etkilendiğini ortaya koymaktır. Ayrıca imalat sanayinin bölgede sektörel bazda nasıl dağıldığını tespit edip sorunlarını ortaya koymaktır. Çalışma iki yönden var olan literatüre katkıda bulunmaktadır. Birincisi, incelenen dönem yoğunlaşma çerçevesi içinde daha önceki çalışmalar tarafından analiz edilmemiştir. Bu bağlamda Güneydoğu Anadolu Bölgesi imalat sanayinin yoğunlaşma örüntüsüne 2010 sonrası dönem için ışık tutmaktadır. İkincil olarak da imalat sanayinde yoğunlaşma durumunu ölçmek için mikro veri kullanarak LQ endeksi ilk kez bölgesel olarak hesaplama girişiminde bulunulmuştur. Çalışma yöntem olarak dört aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada literatür taraması gerçekleştirilmiştir. İkinci aşamada bölgede sanayi tesisleri tespit edilmiş ve sektör bazında ayrılarak haritalandırılmıştır. Üçüncü aşamada sanayi tesislerinin karşılaştığı problemlerin belirlenmesi amacıyla anket ve mülakat çalışması uygulanmıştır. Dördüncü aşamada ise bölgede yoğunlaşan sanayiler yoğunlaşma katsayısı yöntemi ile sektörel olarak tespit edilerek sanayinin etkileri ve sorunları üzerine tartışılmıştır. Sonuç olarak sanayi faaliyetlerinin coğrafi yoğunlaşmasının incelendiği çalışmada bölgede faaliyette bulunan firmaların mekânsal dağılış kalıpları Türkiye ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi bağlamında ortaya konmuştur. Bölgede Gaziantep diğer illere oranla yüksek bir yoğunlaşma derecesine sahiptir. Sektörel bazda incelendiğinde bölgedeki tüm illerde gıda, tekstil ve giyim ürünleri üzerine faaliyette bulunan firmalar yoğunluktadır. Ayrıca Gaziantep'te kimyasal ürünler, kâğıt ürünleri, plastik ve deri ürünleri sektörlerinde yoğunlaşma ve uzmanlaşma düzeylerinin yüksek oluğu tespit edilmiştir.