FİKİRLERİN ULUSLARARASI DOLAŞIMINA İLİŞKİN ASİMETRİLER: LÉVI-STRAUSS VE YAPISAL ANTROPOLOJİNİN BREZİLYA VE TÜRKİYE’DE ALIMLANMA(MA)SI
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Şeyda Sevde TUNÇBİLEK
Danışman: Enes Kabakcı
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Teoriler bir anda, tamamen, sabit ve geri dönüşsüzce ortaya çıkmadıkları gibi boşlukta da salınmazlar. Uluslararası alanda dolaşıma girdikleri andan itibaren Bourdieu'nün "deforme edici prizma etkisi" (l'effet du prisme déformant) ve Althusser'in "teorik sürçme" (lapsus théorique) olarak ifade ettiği bir tür kırılma yaşarlar. Farklı düşünce gelenekleriyle irtibata geçtiklerinde potansiyellerinde taşıdıkları sayısız anlamın farklı bağlamlarda yeniden ele alınmasına ve kendilerinden itibaren farklı düşüncelerin geliştirilmesine açık hale gelirler; farklı işlevlerle ortaya çıkarlar, uyarlanırlar, tümden değişirler ya da kimi zaman görmezden gelinirler. Farklı sosyal bilim gelenekleri kabul edilmiş konumlar, meşrulaştırıcı mübadele çevrimleri ve mutat tartışma alanları çerçevesinde, dışarıda bıraktıkları ve görmezden geldikleri ile kendilerini kurarlar; otonomileri ve yerleşiklikleri derecesinde karşılaştıkları teoriyi kırarak, yeniden yorumlamaya tabi tutarak içerirler. Bilgi üretim sürecini kuşatan tarihsellik ister istemez teorileri mahalli kılar, yerelleştirir. Bu tez XX. yüzyılın en etkili antropologlarından hatta entelektüellerinden birini sosyolojik araştırmanın konusu haline getirmekte, Claude Lévi Strauss (1908-2009) ve yapısal antropolojinin Türkiye'de görülmeyişi ve Brezilya'da temellük edilişi üzerinden bir bütün halinde fikirlerin uluslararası dolaşımına ilişkin asimetrileri incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın araştırma kısmı Lévi-Strauss'un Fransa (Bibliothèque nationale de France [BnF] ve Laboratoire d'anthropologie sociale [LAS]) ve Brezilya'da (Museu de Arqueologia e Etnologia [São Paulo] ve Museu de Astronomia e Ciências Afins [Rio de Janeiro]) bulunan arşivlerinde tamamlanmış, her bölüm, konu aldığı ülkenin dilindeki (Fransızca, Türkçe ve Brezilya Portekizcesi) kaynaklardan hareketle kaleme alınmıştır.