Zeki Mesut Alsan: Hayatı, Fikirleri ve Siyasi Faaliyetleri (1889-1984)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2022

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Ali Yıldız

Danışman: Ramazan Erhan Güllü

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Çalışmamızda, Osmanlı Devleti'nin son dönemiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş ve sonraki dönemlerine tanıklık etmiş olan gazeteci, ilim adamı ve aynı zamanda siyasetçi olan Zeki Mesut Alsan'ın Hayatı, Fikirleri ve Siyasi Faaliyetleri (1889-1984) incelenmiştir. Bu doğrultuda tez hazırlanırken Alsan'ın hayatı hakkında bilgi içeren Devlet Arşivleri Başkanlığı Cumhuriyet ve Osmanlı Arşiv belgeleri başta olmak üzere Ahenk, Hâkimiyeti Milliye, Milliyet, Vakit, Tan, Yeni İstanbul gazeteleri ve Maarif Vekâleti Mecmuası, Ülkü Halkevleri Mecmuası, Hayat, Türk Yurdu, İnsan Hakları dergilerindeki yazıları ile hatırat-inceleme türünden eserlerden yararlanılmıştır. 1889 yılında Aydın'da doğan Zeki Mesut Alsan, ilk tahsilini burada tamamladıktan sonra lise eğitimini de İzmir İdadisi'nde tamamlamıştır. Yüksek tahsili için Mülkiye Mektebi'ne giren Alsan, buradaki eğitimi esnasında Ahenk gazetesinde dış politikaya dair yazılar da yazmıştır. Mülkiye'den mezun olduktan sonra 24 Ekim 1910 tarihinde, Avrupa tahsili için girdiği imtihanı kazanarak Paris'e gitmiştir. Eğitimini tamamladıktan sonra Türkiye'ye dönen Alsan, Mülkiye Mektebi'nde kısa bir süre hukuk-u düvel ve tarih-i siyasi muallim muavinliği görevlerinin ardından I. Dünya Savaşı yıllarını Maliye Nezareti'nde çeşitli görevler ile geçirmiştir. 1918'de Maarif Nezareti'nde göreve başlayan Zeki Mesut Alsan, bu nezarette çeşitli görevler ifa etmiştir. 1927 yılında CHP'den Edirne milletvekili seçilen Alsan, böylece siyasete girmiş ve daha sonra Diyarbakır milletvekili olarak 1943 yılına kadar bu görevini sürdürmüştür. Ayrıca Alsan, milletvekilliği yaptığı dönemde Hâkimiyeti Milliye ve Milliyet'te gazeteci kimliğini de muhafaza etmiştir. 1943 yılında ise Siyasal Bilgiler Okulu adını alan Mülkiye'ye, müdür ve Devletler Umumî Hukuku profesörü olarak atanmış ve emekliye ayrıldığı 1956 yılına kadar profesörlük görevini sürdürmüştür. Zeki Mesut Alsan, 24 Eylül 1984 tarihinde İstanbul'da vefat etmiştir.