On Altıncı Yüzyıl Osmanlı Astronomisi ve Memluk Etkisi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2015

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Taha Yasin Arslan

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Ayşe Feza GÜNERGUN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, XVI. yüzyıl Osmanlı astronomisini ve XIII.- XV. yüzyıllarda Suriye, Mısır ve Filistin'i içine alan Memluk coğrafyasındaki astronomi bilgisinin Osmanlı Türkiye'sindeki astronomi çalışmalarına etkisini, mîkāt ilmi bağlamında incelemektir. Bu etkiyi temellendirmek amacıyla mîkāt ilminin ayırt edici özellikleri açıklandığı gibi, bu ilmin hem Memlukler hem de Osmanlılardaki durumu incelenmiştir. Mîkāt ilminde kullanılan gözlem ve hesap aletlerinin özellikleri ile Osmanlı astronomlarının istinsah ve telif ettiği mîkāt ilmi eserlerinin usul ve içerikleri, bu etkiyi desteklemede kullanılan başlıca kaynaklar olmuştur. Tezimizin sonucunda Osmanlı mîkāt bilgisinin Memluk devri mîkāt çalışmalarının devamı niteliğinde olduğu ortaya konmuştur. Anahtar kelimeler: astronomi, mîkāt ilmi, Memluk astronomisi, Osmanlılarda astronomi, mîkāt cetvelleri, usturlap, rubʻu'l-mukantara, rubʻu'l-müceyyeb, Güneş saati, Muhammed b. Kâtip Sinan el-Konevî el-Muvakkit, Mustafa b. Ali el-Muvakkit.