Osmanlı Döneminde Bankacılığın Gelişimi ve Regülasyon
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2017
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Erol Ortabağ
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): ŞEVKET KAMİL AKAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tezin amacı Tanzimat dönemi başlangıcından Birinci Dünya Savaşı'na kadar geçen dönemde Osmanlı Devleti'nde modern bankacılık kurumlarının nasıl ortaya çıktıkları ve geliştikleri, bankacılık sektörünün devlet tarafından ne şekilde düzenlemeye tabi tutulduğu ve Osmanlı bankacılık sektörünün rakamsal boyutlarının büyüklüğünü ortaya koymaktır. Bu kapsamda ilk olarak banka kurmaya yönelik girişimlerin, izin almasına karşın faaliyete geçemeyen ve faaliyet geçen tüm bankaların bir envanteri çıkarılarak bankacılık sektörünün tarihi gelişimi kronolojik bazda ortaya konulmuştur. İkinci olarak bankacılık sektörüne girişler, lisanslama, sermaye yeterliliği, faaliyet esasları, denetim, birleşme ve tasfiye süreçlerinin nasıl düzenlendiği araştırılmıştır. Üçüncü olarak, Osmanlı bankacılık sektörünün kantitatif analizine girişilerek sektörel büyüklük, bankaların kaynak ve kullanım yapıları, kârlılık durumları ve şube ağları analize tabi tutulmuştur. Araştırma büyük oranda birincil kaynaklar olan arşiv belgeleri ve basın malzemesine dayanılarak hazırlanmış, tarihi gelişim süreçleri birincil kaynaklardan izlenmiş, düzenlemelere esas teşkil eden nizamnameler toplanmıştır. Bankacılık sektörünün kantitatif analizine yönelik mali tablolar ise dönemin gazetelerinden ve ikincil kaynaklarından derlenmiş ve konsolide bir veri seti oluşturulmuştur. Sonrasında bilanço analiz teknikleri kullanılarak bankacılık sektörünün ortalama değerleri ve bankalar bazında hesaplamalar yapılarak karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. İzlenen yöntem, kullanılan kaynaklar ve elde edilen veriler sayesinde Osmanlı bankacılık sektörüne ilişkin literatürde dağınık bir şekilde bulunan ve bütünsellik arz etmeyen bilgiler düzenli hale getirilmiş, bankacılık sektörünün regülasyonu gibi bugüne kadar hiçbir çalışma bulunmayan bir konu açıklanmaya çalışılmış, Osmanlı bankacılık sektörünün kantitatif analizi ile de ilk kez sektörün tamamını kapsayacak bir değerlendirme yapılmış ve Osmanlı dönemi bankacılık sektörünün somut bir hale gelmesine gayret edilmiştir.