Kontakt Lens Dezenfektan Solusyonlarının Antimikrobiyal Etkinliklerinin Araştırılması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Fen Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2014
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Miray ÜSTÜNTÜRK
Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Zuhal ZEYBEK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Günümüzde, kontakt lenslerin yaygın olarak kullanılmaya başlanması ile birlikte çeşitli göz enfeksiyonlarının sayısında da artış meydana gelmiştir. Kontakt lens kullanımına bağlı meydana gelen bu enfeksiyonlara sebep olan mikroorganizmaların başında Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa ve Serratia marcescens gibi bakteriler gelmektedir. Bununla birlikte Acanthamoeba cinsi özgür yaşayan amipler de özellikle kontakt lens kullanan kişilerde körlükle sonuçlanabilen enfeksiyonlara sebep olabilirler. Kontakt lens dezenfektan solüsyonları bu enfeksiyonları önlemek amacıyla kontakt lenslere hijyenik bir ortam sağlamalıdırlar. Etkili olmayan kontakt lens dezenfektan solüsyonlarının kullanımı bu enfeksiyonların risk faktörleri arasında sayılmaktadır. International Organization for Standardization tarafından yayınlanan ISO 14729 standardına göre kontakt lens dezenfektan solüsyonlarının antibakteriyal ve antifungal aktivitelerinin test edilmesi için gerekli mikrobiyolojik test yöntemleri detaylı olarak anlatılmaktadır. Ancak kontakt lens kullanımına bağlı keratit olgularından sorumlu olan Acanthamoeba cinsi özgür yaşayan amipler ile ilgili bir standart henüz yoktur. Bunun yanı sıra standart ve çevresel mikroorganizmaların dezenfektanlara karşı duyarlılıkları farklılık gösterebildiğinden, bu solüsyonların etkinliklerinin sadece referans mikroorganizmalar kullanılarak değil aynı zamanda çevresel suşlar da kullanılarak test edilmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada, piyasada bulunan 2 adet çok amaçlı kontakt lens dezenfektan solüsyonunun (OPTI-FREE® PureMoist® ve BiotrueTM) standart ve çevresel bakteriler (Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa ve Serratia marcescens) ve Acanthamoeba cinsi özgür yaşayan amiplere (Acanthamoeba castellanii ATCC 50373 ve Acanthamoeba genotip T4) karşı etkinliği araştırılmıştır. Bu solüsyonların antibakteriyal etkinliklerini belirlemek için ISO 14729'da belirtilen kültüre dayalı mikrobiyolojik yöntem, antiamoebal etkinlik tayini için en muhtemel sayı tekniği kullanılmıştır. Üretici tarafından önerilen minimum dezenfeksiyon sürelerine ek olarak belirlenen diğer örnekleme saatlerindeki bakteri ve özgür yaşayan amip hücrelerinin sayıları tespit edilmiş ve ortalama log düşüşleri hesaplanmıştır. Çalışmada antibakteriyal ve antiamoebal etkinlikleri test edilen bu kontakt lens dezenfektan solüsyonlarının 3 farklı lotu kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, BiotrueTM çok amaçlı kontakt lens dezenfektan solüsyonu üretici tarafından önerilen minimum dezenfeksiyon süresi (4 saat) sonunda Staphylococcus aureus ATCC 6538 hariç diğer tüm bakterilerin sayılarını en az 3 log düşürerek ISO 14729'da belirtilen kriteri sağladığı tespit edilmiştir. OPTI-FREE® PureMoist® çok amaçlı kontakt lens dezenfektan solüsyonu ise üretici tarafından önerilen minimum dezenfeksiyon süresi (6 saat) sonunda denenen tüm bakterilerin sayılarını en az 3 log düşürerek ISO 14729'da belirtilen kriteri sağlamıştır. Denenen kontakt lens dezenfektan solüsyonları her iki Acanthamoeba suşunun trofozoitlerini üretici tarafından önerilen minimum dezenfeksiyon süresinden önce tamamen öldürmüştür (> 3 log). Ancak üretici tarafından önerilen minimum dezenfeksiyon süresi sonunda, OPTI-FREE® PureMoist® Acanthamoeba castellanii ATCC 50373 ve Acanthamoeba genotip T4 kistlerinin sayılarında sırasıyla 0.75 ve 2.20 log düşüş; BiotrueTM ise Acanthamoeba castellanii ATCC 50373 ve Acanthamoeba genotip T4 kistlerinin sayılarında sırasıyla 0.47 ve 1.81 log düşüş sağlamıştır. Bu çalışma ile farklı çok amaçlı kontakt lens dezenfektan solüsyonlarının antibakteriyal ve antiamoebal aktivitelerinin değişkenlik gösterdiği saptanmış, ayrıca aynı türe ait standart ve çevresel kökenli bakteriler ve özgür yaşayan amiplerin bu solüsyonlara karşı duyarlılıklarının farklı olduğu gösterilmiştir. Böylece bu solüsyonların aktivitelerinin araştırılmasında sadece standart mikroorganizmaların değil, çevresel hatta klinik suşların test edilmesinin, bu solüsyonların aktivitelerinin doğru değerlendirilmesi için gerekli olduğu sonucuna varılmıştır. Bu çalışmadan elde edilen veriler, ISO standardının güncelleştirilmesine katkı sağlayacaktır. Kontakt lens dezenfektan solüsyon endüstrisinde yeni formülasyonlar, gelişen teknolojiler ve yapılan bilimsel çalışmalar ile paralel olarak geliştirildiği için ve piyasaya çıkan OPTI-FREE® PureMoist® ve BiotrueTM gibi yeni ürünlerle ilgili sınırlı sayıda bilimsel çalışma bulunduğundan, böyle ürünlerin antimikrobiyal aktivitelerinin tam olarak anlaşılabilmesi için farklı kaynaklardan izole edilen suşların kullanılacağı ileriki çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır.