HORTUS CONCLUSUS:RÖNESANS RESMİNDE SEMBOLİK BİR MOTİF OLARAK KAPALI BAHÇE


Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edebiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BÜŞRA İLKAY GÖZÜBÜYÜK

Danışman: Serap Yüzgüller

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu tez çalışması, Hıristiyan doktrininde İsa'dan sonra en önemli figür olan Meryem'in sıfatlarına dair ortaya çıkan teolojik tartışmalar sonucunda Kilise Babaları ve teologların Meryem sembolizmine kattıkları hortus conclusus (kapalı bahçe) motifini merkezine almakta ve bu motifi sahneye taşıyan betim tiplerini Kutsal Kitap metinleri ışığında ikonografik yöntemle çözümlemeyi amaçlamaktadır. Üç ana bölüme ayrılan bu çalışmanın ilk bölümünde Meryem kültünün yükselişiyle birlikte hortus conclusus motifinin Meryem sembolizmine dâhil ediliş süreci, Kutsal Kitap metninin yanı sıra Latin Kilise Babaları başta olmak üzere Hıristiyan teolojisinde benimsenen görüşler ve azizlerin vaazları temel alınarak ele alınmıştır. Kapalı bahçenin Ortaçağ mimarisi ve ikonografisindeki yansımalarının konu edildiği ikinci bölümde, manastırların mimari örgütlenmesinde görülen hortus conclusus türlerine değinilmiş; kapalı bahçenin gösterildiği Tek Boynuzlu At Avı sahnelerinin barındırdığı sembolik anlamlar irdelenmiştir. Çalışmanın en kapsamlı kısmını oluşturan ve Rönesans resmine odaklanan üçüncü bölümde ise hortus conclusus motifinin yer aldığı Meryem'le ilgili sahneler; kapalı bahçe tasarımına ilişkin betimleyici özellikler ve Meryem ile Çocuk İsa'ya eşlik eden figürler bağlamında incelenmiştir. İtalyan ve Kuzey Rönesans'ından seçilen örneklerin karşılaştırılmalı bir değerlendirmesini içeren bu bölümde, hortus conclusus motifinin metinsel ve teolojik kaynaklarından hareketle ikonografik bir çözümleme gerçekleştirilmiştir.