Sudanlı Yazar Tayyib Salih ve Ursü'z-Zeyn (Zeyn'in Düğünü) Adlı Romanının Metin Merkezli Eleştirel Çözümlemesi: Yöntembilimsel Bir İnceleme

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlahiyat Fakültesi Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2020

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: İbrahim Günaydın

Danışman: Ali Bulut

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Tayyib Salih'in kaleme almış olduğu Ursü'z-Zeyn adlı roman, bu çalışmanın inceleme nesnesini oluşturmaktadır. Metin merkezli eleştirel bir çözümleme hüviyetinde olan bu çalışma, romanın kimlik, konu, olay örgüsü gibi biçimsel, ana düşünce, sembolik öğeler, kurgusallık gibi düşünsel yönlerini betimleyip açıklayarak değerlendirme gayesindedir; ancak böyle bir çalışmaya girişmeden evvel bütünsel bir bakış yakalamak gayesiyle eserin dış bağlamı statüsünde olan yazarın hayatı, eserleri, edebî kişiliği ve ayrıca onun doğmuş olduğu yerin tarihi, sosyokültürel yapısı araştırılıp çalışmaya eklenmiştir. Sudan'ın geçmişten günümüze tarihsel seyri ve toplumsal yapısına dair yapılan teknik araştırmayla Ursü'z-Zeyn romanının metninde yer alan tarihsel ve sosyokültürel yapı incelenebilmiş ve bu inceleme sonucunda romanın betimlenip değerlendirilmesine katkıda bulunan birtakım sonuçlara varılmıştır. Tayyib Salih'in kendisi, eserleri ve edebiyata dair düşüncelerinin mercek altına alınması ve ayrıca roman metninin çok yönlü biçimsel analizi, romanın fikirsel zemininin ve sembolik yönünün eleştirel bir biçimde işlenebilmesini sağlamış ve böylece romanın anlaşılıp açıklanmasına yardımcı olan birtakım bulgulara ulaşılmıştır. Ayrıca romanın düşünsel arka planını gösteren kurgusallığına dair birtakım betimleme ve açıklamaların ortaya çıkmasında karakterler, mekân, zaman, anlatım teknikleri, dil, üslûp gibi metin merkezli yapısal unsurların işlenmesi büyük önem arzetmiştir. Metin merkezli eleştirel bir çözümleme ortaya koyan bu dizgesel işlemler sonucunda, Ursü'z-Zeyn romanı betimlenip açıklanarak değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sudan, Tayyib Salih, Ursü'z-Zeyn, Modern Arap Dili Edebiyatı, Roman, Çözümleme