Göz hastalıklarının tedavisine yönelik iyontoforetik geçiş ile etkili sistemler hazırlanması
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Eczacılık Fakültesi Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: Kübra Çakmak
Danışman: Fatma Gülgün Yener
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Göze ilaç uygulanmasında gözün fizyolojik ve anatomik bariyerleri ciddi bir engel teşkil etmektedir. Posterior segment hastalıklarının tedavisi için uygulanan ilaçların hedeflenen bölgeye ulaştırılması gerekmektedir. Günümüzde posterior segment hastalıklarının tedavisinde standart kinik uygulama vitrea içerisine enjeksiyondur. Intravitreal enjeksiyon uygulaması çok sayıda bariyeri doğrudan aşarak ilacı hedef bölgeye ulaştırabilir ancak invazif bir uygulama olmakla birlikte komplikasyon riski taşımaktadır. Posterior segment hastalıkları tedavisi için non-invazif tedavi stratejileri geliştirmek ulaşılması arzu edilen bir hedeftir. Topikal uygulanan ilaçların biyorarlanımını arttırmak için kolloidal formülasyonlarının hazırlanması, fiziksel ve kimyasal penetrasyon arttırıcıların kullanımı gibi yöntemler izlenebilir. Kolloidal sistemler küçük boyutlarından dolayı korneal ve skleral permeabiliteyi arttır, yüklenmiş olduğu etkin maddenin biyofarmasötik profilini modifiye edebilir. Oftalmik formülasyonlarda kullanımı güvenli olan çok sayıda kimyasal penetrasyon arttrıcı vardır. Fiziksel penetrasyon arttırıcı yöntemlerin ise non-invazif veya minimal invazif olması ve daha spesifik hedefleme sağlaması avantajlarıdır. İyontoforez düşük yoğunluklu elektrik akımı uygulanarak etkin maddelerin membranlardan geçişinin sağlanmasıdır. Bu yol biyorarlanımı arttırsa da etkin maddenin yarılanma süresini uzatamamaktadır. Bu sebeple çalışmamızda, deksametazon'un transskleral difüzyonunu artırmak amacıyla kolloidal sistemlerin iyontoforetik geçişi araştırılmıştır. PLGA nanopartiküllerinin iyontoforetik uygulanması formülasyonda kullanılan Resomer tipinden ve uygulanan akım şiddetinden bağımsız olarak transskleral geçişi arttırmıştır. Sklera porozitesinin geçiş için en önemli faktör olduğu sonucuna varılmıştır. Konjonktivanın geçiş üzerinde önemli bir anatomik bariyer olduğu belirlenmiştir. Konjonktiva bariyeri hem pasif hem de iyontoforetik geçişin arttırılması için konsantrasyon oranı optimize edilmiş kimyasal penetrasyon arttırıcıların sisteme dahil edilmesi ile zayıflatılabileği, kombine kullanımının iyontoforetik geçişi önemli ölçüde arttırabileceği sonucuna varılmıştır.