Rusya Federasyonu’nun Orta Asya’daki Doğalgaz Politikası ve Gazprom (Gasprom and Russian Federation’s gas politics in the Central Asia)

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Siyasal Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2006

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Evrim Eken

Asıl Danışman (Eş Danışmanlı Tezler İçin): Mehmet Öznur ALKAN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, dünyanın en büyük doğalgaz şirketi olan Gazprom'un, Rusya'nın OrtaAsya'daki doğalgaz politikası üzerindeki etkisini analiz etmeyi amaçlamaktadır.Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, enerji şirketleri ve bu şirketler ile yakınilişki içinde olan politikacılar ve bürokrasi mensupları enerji politikası üzerinde dahaetkili olmaktadır. Onların çıkarları dış politika karar alma süreçlerinin diğer aktörleriile olan ilişkiler üzerinden hayata geçirilmektedir. Bu çıkar gruplarının etkikapasiteleri, diğer aktörlerin yaklaşımlarına, davranışlarına ve güç kapasitelerinebağlıdır. Aktör yapısında seçimler ve atamalar gibi birçok nedenle meydana gelendeğişimler sonucunda Rusya'nın Orta Asya'daki dış politika amaç ve stratejileri deçeşitlenmiştir. Bu, enerji politikalarını doğrudan etkilemektedir.Rus doğalgaz sektörüne hakim olan ve dünyanın en büyük şirketlerinden birisi halinegelen Gazprom'un, Orta Asya'nın zengin doğalgaz kaynakları üzerinde büyükçıkarları vardır. Rus dış politikasının diğer aktörlerinin de Orta Asya'da politika,ekonomi, güvenlik gibi pek çok alanda çıkarı bulunmaktadır. Gazprom'un vedevletin bölgedeki çıkarları arasındaki çatışma ve uzlaşmalar karar alma süreçlerinietkilemektedir. Bu nedenle, Rus enerji politikası yapım süreçlerinin etkiliaktörlerinin yaklaşımlarının, davranışlarının ve bu aktörlerin karşılıklı ilişkilerininincelenmesi bu çalışma için önemlidir.Son yıllarda, Rusya Orta Asya'da önemli kazanımlar elde etmiştir. Gazprom da,yapılan uzun vadeli anlaşmalarla Orta Asya doğalgazı üzerinde neredeyse tamkontrol sağlamıştır. Gazprom'un bölgede artan kontrolü, Rusya'nın Orta Asya'dakijeopolitik yarışa, enerji süper gücü olarak geri dönüşü anlamına gelmektedir.