Grup İçi Farklılıklar ve Hiyerarşi Dinamikleri: Türkiye'de Ermeniler ve Aleviler

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, İktisat Fakültesi, Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2019

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: Tülin YANIKDAĞ

Danışman: Edip Asaf Bekaroğlu

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışma, kimlik gruplarının kendi iç dinamiklerine odaklanmaktadır. Başka bir deyişle, grubun kendi içerisindeki alt gruplarının birbirleriyle olan ilişkilerini analiz etmektedir. Bu bağlamda Türkiye'deki Ermeni ve Alevi toplumundaki alt gruplar ele alınmıştır. Etnik bir grup olarak Ermenilerde dini ya da mezhepsel bölünme, buna karşın dini ve kültürel bir grup olan Alevilerde ise etnik farklılıklar incelenmiştir. Türkiye'deki Ermenilerde Ortodoks ve Protestan, Alevilerde ise Türkmen ve Kürt ayrımı seçilerek araştırma sınırlandırılmıştır. Çalışma üç iddiada bulunmaktadır: 1) Kimlik gruplarının içerisinde farklı dinamiklerle oluşan alt gruplar bulunur ve bu alt gruplar arasında hiyerarşik bir yapı söz konusudur; 2) alt grupların oluşmasında din daha etkin bir unsur ise grup içi hiyerarşiler daha belirgin bir şekilde ortaya çıkar; 3) seçilen her iki vaka örneğinde grup kimliğini temsil etme noktasında alt gruplar arasında bir rekabet söz konusuyken devletle olan ilişkilerinde birlik içerisinde oldukları görülür. Başka bir deyişle grup içi farklılıklar görünürlüğünü yitirir ve grup refleksiyle hareket edilir. Bu tez, saha çalışmasından elde edilen verilerin literatürle desteklenmesiyle hazırlanmıştır. Saha çalışmasında derinlemesine mülakat ve katılımcı gözlem metodu kullanılmıştır. Ermeni toplumundaki mezhepsel bölünmeyi ve benzer şekilde Alevi toplumundaki etnik ayrışmayı ortaya koyacak bireylerle ve bu iki grubu temsil eden kurumların bazı temsilcileriyle temas sağlanmıştır. Çalışma kapsamında 56 kişiyle mülakat yapılmıştır. Bulgular grup içi hiyerarşinin din eksenli bölünmelerde, etnik bölünmelere nazaran daha belirgin bir şekilde ortaya çıktığını ve daha çok alana yansıdığını ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Azınlık içinde azınlık, grup içi farklılıklar, grup içi hiyerarşi, etnik hiyerarşi, Ermeniler, Aleviler.