COVID-19 pandemi sürecinin yükseköğretimdeki engelli öğrenciler ve engelli olmayan öğrenciler üzerindeki etkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, HAYEF Bölümü, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GİZEM ÇINAR BULUT
Danışman: AYŞE RESA AYDIN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Dünya Sağlık Örgütü 30 Ocak 2020'de COVID-19 salgının hızlı bir şekilde yayılmasından dolayı Uluslararası Kamu Sağlığı Acil Durumu ilan etmiştir. Dünya Sağlık Örgütü ve hükümetler COVID-19 salgınıyla mücadele etmek için önlemler almakta ve uygulamaktadırlar. Tüm insan hayatını olumsuz yönde etkileyen bu salgın özellikle engelli bireyleri daha çok etkilemiştir. Son zamanlarda alınan önlem ve geliştirilen yöntemler sayesinde engelli ve engelli olmayan kişilerin yaşamları normale dönmüştür. Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü'ne göre COVID-19 salgınının neden olduğu okul kapanışları 1,5 milyardan fazla öğrenci ve aileyi etkilemiştir. COVID- 19 salgınının neden olduğu okulların kapanması, engelli ve engelli olmayan öğrencilere çevrimiçi eğitim ortamında eğitim almayı gerektirmiştir. Uzaktan eğitim modeli, eğitim alanında yeni bir kavram olmasa da geleneksel eğitimin hızla sanal bir ortama taşınması engelli ve engelli olmayan öğrencilerin eğitim şartlarını, sosyal yaşamlarını dolaylı olarak etkilemiştir. Öğrenciler için eşitlik sorunlarından sanal ortamda eğitim materyallerinin sağlanmasından, derslerin erişilebilir olmasına kadar birçok zorlukla karşı karşıya kaldıkları için engelli ve engelli olamayan öğrenciler arasında eşitsizlikler tanımlanmaya çalışılmıştır. Araştırmamızın ana çatısını oluşturan İnsan Hakları Modeli engelli ve engelli olmayan kişilerin yaşamları boyunca yer ve zaman fark etmeksizin eşit hak ve imkânlara sahip olduğunu savunmaktadır. İnsan Hakları Modelinde yer alan eğitim hakkı engelli kişilerin de engelli olmayan kişilerle aynı eğitimi almalarını gerektiğini savunur. Bu eğitim hakkını oluşturan unsurlar ise, eğitimlerinin devamlı olması, sorunsuz olması ve erişilebilir olmasıdır. Çalışmamız İstanbul Üniversitesinde öğretim gören 34 engelli ve 41 engelli olmayan öğrenciyle yapılmıştır. Öğrencilerin karşılaştıkları durumları saptamak için 1) COVID-19 Deneyimi 2)Uzaktan Eğitime Yönelik Algı Ölçeği, 3)Koronovirüs Anksiyte Ölçeği(CAS), 4)COVID-19 öncesi ve COVID-19 süreci Yaşam Kalitesi Ölçeği, 5)COVID-19'un Yaşam Kalitesine Etkisi Ölçeği ve son olarak engelli öğrencilere COVID-19 ve Engelli Hakları Ölçeği, engelli olmayan öğrencilere COVID-19 'da Hizmetlere Erişim Anketi uygulanmıştır. Anket verileri SPSS programı ile analiz edilmiştir. Bu çalışma, İstanbul Üniversitesinde öğrenim gören engelli ve engelli olmayan öğrencilerin COVID-19 pandemisi boyunca uzaktan eğitime yönelik tutumları, COVID-19 pandemi süreci öncesi ve sonrası yaşam kalitesi perspektifinden memnuniyet durumları, COVID-19 pandemi sürecinin öğrencinin sosyal hayatındaki etkileri ve pandeminin yaşam kalitesine etkisini inceleyerek, sorunları ortaya koymayı ve sorunların çözümlerine ışık tutmayı amaçlamaktadır. Engelli ve engelli olmayan öğrencilerin COVID-19 pandemi sürecinde uzaktan eğitime yönelik algılarında, COVID-19 öncesi ve sonrasında üniversite yaşam kaliteleri ve sosyal yaşam kaliteleri arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Engellilik, Yükseköğretim, Erişilebilirlik, Uzaktan Eğitim, Yaşam Kalitesi